© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2017
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Kategorie: Wszystkie | 1934 - Artyku造 | 1956 - 1959 | 1958 - Artyku造 | 1960 - Artyku造 | 1964 - Artyku造 | 1968 - Recenzje | 1970 - 1979 | 1970 - Recenzje | 1975 - Recenzje | 1980 - 1988 | 1980 - Pozosta貫 teksty | 1980 - Recenzje | 1986 - Pozosta貫 teksty | 1989 - Artyku造 i wywiady | 1990 - Artyku造 i wywiady | 1991 - Artyku造 i wywiady | 1992 - Artyku造 i wywiady | 1992 - Materia造 biograficzne | 1993 - Artyku造 i wywiady | 1994 - Artyku造 i wywiady | 1995 - Artyku造 i wywiady | 1995 - Kronika wydarze | 1995 - Materia造 biograficzne | 1995 - Pozosta貫 teksty | 1996 - Artyku造 i wywiady | 1996 - Materia造 biograficzne | 1997 - Artyku造 i wywiady | 1997 - Materia造 biograficzne | 1998 - Artyku造 i wywiady | 1999 - Artyku造 i wywiady | 2000 - Artyku造 i wywiady | 2000 - Pozosta貫 teksty | 2001 - Artyku造 i wywiady | 2001 - Pozosta貫 teksty | 2002 - Artyku造 i wywiady | 2002 - Materia造 biograficzne | 2002 - Pozosta貫 teksty | 2003 - Artyku造 i wywiady | 2004 - Artyku造 i wywiady | 2004 - Pozosta貫 teksty | 2004 - Recenzje | 2005 - Artyku造 i wywiady | 2005 - Kronika wydarze | 2005 - Materia造 biograficzne | 2005 - Pozosta貫 teksty | 2005 - Recenzje | 2006 - Artyku造 i wywiady | 2006 - Fotogaleria | 2006 - Kronika wydarze | 2006 - Materia造 biograficzne | 2006 - Pozosta貫 teksty | 2006 - Recenzje | 2007 - Artyku造 i wywiady | 2007 - Fotogaleria | 2007 - Kronika wydarze | 2007 - Materia造 biograficzne | 2007 - PISMA WYBRANE t. I/II | 2007 - Pozosta貫 teksty | 2007 - Recenzje | 2008 - Artyku造 i wywiady | 2008 - Fotogaleria | 2008 - Kronika wydarze | 2008 - Recenzje | 2009 - Artyku造 i wywiady | 2009 - Fotogaleria | 2009 - Kronika wydarze | 2009 - Recenzje | 2010 - Artyku造 i wywiady | 2010 - Fotogaleria | 2010 - Kronika wydarze | 2010 - Pozosta貫 teksty | 2010 - Recenzje | 2011 - Artyku造 i wywiady | 2011 - Fotogaleria | 2011 - Kronika wydarze | 2011 - Pozosta貫 teksty | 2011 - Recenzje | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 1 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 2 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 3 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 4 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 5 | NOWE KSI*KI | STRONA G紟NA | Varia
RSS
wtorek, 23 lutego 2010
Prof. Bartoszewski: Robi, ile mog, do lekarzy nie chadzam

„Gazeta Wyborcza” - „Sto貫czna”

Nr 45 (6263) / 23. 02. 2010 r.

Uczy貫m uczciwie. W鈔鏚 moich by造ch magistrant闚 nie ma takiego, do kt鏎ego przyczepi豚y kto jakie paskudztwo. To jest ogromna satysfakcja - m闚i wczoraj prof. W豉dys豉w Bartoszewski do setek student闚 Uniwersytetu Warszawskiego.

Ale nie tylko student闚. W wypchanej po brzegi auli w Starym BUW-ie by m.in. premier Donald Tusk. Kiedy do auli wszed profesor, dosta oklaski na stoj帷o. Przyszed opowiada o swojej autobiografii "砰cie trudne, lecz nie nudne. Ze wspomnie Polaka XX wieku". Ukaza豉 si tu przed jego 88. urodzinami, kt鏎e obchodzi 19 lutego.

To zbi鏎 wspomnie z 篡cia W豉dys豉wa Bartoszewskiego spisany w Niemczech, wsp鏊nie z prof. Andrzejem Friszke, jeszcze przed obradami Okr庵貫go Sto逝. P騧niej je uaktualniono.

Na pocz徠ek prowadz帷a spotkanie Katarzyna Kolenda-Zaleska przytoczy豉 sytuacj sprzed roku. Zadzwoni豉 do profesora z pro軸 o wywiad. - I s造sz: teraz jest w drodze do 安iecia, p騧niej leci do Monachium, kolejne spotkanie w Krakowie. Ma czas w sobot o 11. Ale tylko godzin, bo po po逝dniu leci do Hamburga. Jak pan to robi? - dopytywa豉.

- Robi tyle, ile mog - odpar prof. Bartoszewski. I za瘸rtowa: - Niekt鏎zy pytaj: co na to lekarze? Odpowiadam: nie wiem, nie chadzam.

Sala wybuch豉 鄉iechem. I ju co chwil rozmow przerywa造 na zmian salwy 鄉iechu i oklaski.

Profesor zdradzi, 瞠 kiedy w lutym 1989 r. Andrzej Friszke zacz掖 spisywa jego wspomnienia, nie powiedzia mu wszystkiego: - Skry貫m, 瞠 przez 18 lat by貫m tajnym wsp馧pracownikiem radia Wolna Europa. Bo w lutym 1989 r. tylko wariat by si do tego przyzna.

Opowiedzia, jak nawi您a kontakt z radiem: - Wiedzia貫m, 瞠 nie mog wys豉 listu z Polski. W 1963 r., podczas podr騜y do Izraela, zatrzyma貫m si na dwa dni w Atenach. Jeszcze w Polsce dowiedzia貫m si, gdzie tam jest poczta g堯wna. Tak wys豉貫m kartk do Wolnej Europy. Jako adres zwrotny poda貫m dyrekcj archiwum Yad Vashem. Oczywi軼ie nie pyta貫m ich o zgod.

M闚i: - 砰cie Polaka XX wieku by這 trudne, ale na pewno nie nudne. A trudno軼i by造 r騜ne: kto nie m鏬 dosta lod闚ki, kto inny rajstop albo but闚 numer 45. Ale za to si dzia這. I traf chcia, 瞠 ja by貫m w 鈔odku tego.

Profesor wspomina, 瞠 jako wyk豉dowca Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego opowiada o zbrodni katy雟kiej. M闚i o stanowisku niemieckim, sowieckim i rz康u polskiego na emigracji. - P騧niej ksi康z rektor skar篡 si: panie kolego, mamy problemy. Ksi篹e rektorze - odpowiadam - trzeba cierpie dla dobrej sprawy. I cierpia. Ale chyba z ulg przyj瘭i tam moj rezygnacj - stwierdzi.

W kwietniu 1990 r. premier Mazowiecki zaproponowa mu posad ambasadora w Austrii. - M闚i, 瞠 si na tym nie znam. I wiecie, co us造sza貫m? A ja si na tym znam? Poj掖em, 瞠 jak trzeba, to si naucz.

Jeszcze w PRL-u chcia nagra na ta鄉 swoj mow pogrzebow: - Ale zaniecha貫m realizacji tego pomys逝, bo nie przypuszczam, 瞠 w wolnej Polsce do m闚nicy dorwie si jaki patafian.

Na koniec do prof. Bartoszewskiego ustawi豉 si d逝ga kolejka po wpisy do autobiografii. - B璠 podpisywa do wyczerpania si - zapewnia. - Podsuwajcie ksi捫ki, kartki, byle nie weksle.

Zdradzi te studentom, 瞠 1 pa寮ziernika wyg這si na Uniwersytecie Warszawskim wyk豉d inauguracyjny.

- Profesora mo積a s逝cha godzinami. Jego 篡cie to gotowy scenariusz - twierdzi Adam Wy篡雟ki. Autobiografii nie mia. Podsun掖 profesorowi do podpisu ostatni stron indeksu.

WOJCIECH KARPIESZUK

pi徠ek, 29 stycznia 2010
Krzyk nie mo瞠 usta – przem闚ienie w O鈍i璚imiu (26 stycznia 2010 r.)

„Gazeta Wyborcza” (Warszawa)

Nr 23 (6241) / 28.01.2010 r.

Gdy we wrze郾iu 1940 r. jako osiemnastoletni Polak po raz pierwszy przeszed貫m przez bram z napisem „Arbeit macht frei" i stan掖em na placu apelowym Auschwitz I, odt康 jako Schutzh輎tling Numer 4427 - w鈔鏚 pi璚iu i p馧 tysi帷a innych Polak闚 - nie przychodzi這 mi w og鏊e do g這wy, 瞠 prze篡j Hitlera i II wojn 鈍iatow. Nie wyobra瘸li鄉y sobie, 瞠 Auschwitz stanie si, jako Auschwitz-Birkenau i Monowitz, miejscem realizacji jedynego w swoim rodzaju planu biologicznego wyniszczenia europejskich 砰d闚 bez r騜nicy p販i i wieku.

W pierwszych pi皻nastu miesi帷ach istnienia tego strasznego miejsca my - polscy wi篥niowie, byli鄉y sami. Wolny 鈍iat nie interesowa si naszymi cierpieniami i nasz 鄉ierci mimo ogromnych wysi趾闚 tajnej organizacji oporu w obozie dla przekazania wiadomo軼i na zewn徠rz.

P騧nym latem 1941 r. przywieziono do Auschwitz kilkana軼ie tysi璚y je鎍闚 z Armii Sowieckiej i na nich to, i na polskich chorych wi篥niach politycznych wypr鏏owano we wrze郾iu 1941 r. dzia豉nie gazu truj帷ego Cyklon B. Nikt z wi篥ni闚 nie m鏬 sobie wtedy wyobrazi, 瞠 jest to "tylko" zbrodniczy test, zbrodnicze przygotowanie do ludob鎩stwa metodami przemys這wymi. A jednak tak si sta mia這 w pami皻nych latach 1942-1943-1944. Budowa kom鏎 gazowych i krematori闚, ich sprawne funkcjonowanie to tylko techniczne elementy tego diabelskiego przedsi瞝zi璚ia.

W Polsce, na ziemi ojczystej Dawida Ben Guriona, Shimona Peresa, ale tak瞠 Izaaka Bashevisa Singera, Artura Rubinsteina i Menachema Begina, zbudowano decyzj Berlina o鈔odek wyniszczenia znienawidzonych 砰d闚.

Polski ruch oporu - cywilny i wojskowy - informowa i alarmowa wolny 鈍iat, rz康y Wielkiej Brytanii i Stan闚 Zjednoczonych by造 ju w ostatnim kwartale 1942 r. dok豉dnie zorientowane w tym, co si w Auschwitz-Birkenau dzieje, w wyniku misji polskiego emisariusza, oficera rezerwy Wojska Polskiego Jana Karskiego, jak i innymi drogami. 畝dne pa雟two 鈍iata nie zareagowa這 jednak w spos鏏 adekwatny do wagi problemu, na not ministra spraw zagranicznych polskiego rz康u w Londynie z 10 grudnia 1942 r. do rz康闚 Narod闚 Zjednoczonych nawo逝j帷 "nie tylko do pot瘼ienia zbrodni pope軟ionych przez Niemc闚 i ukarania zbrodniarzy, ale r闚nie znalezienia 鈔odk闚 zapewniaj帷ych, 瞠 Niemcom zostanie skutecznie uniemo磧iwione stosowanie metod masowego mordu". 字odk闚 skutecznych nie znaleziono i w豉軼iwie nie usi這wano ich znale潭.

A przecie w tym momencie ponad po這wa przysz造ch ofiar by豉 jeszcze przy 篡ciu. Jedynym w豉軼iwie skutkiem polskiej inicjatywy by豉 kr鏒ka deklaracja dwunastu pa雟tw sprzymierzonych w sprawie odpowiedzialno軼i za zag豉d 砰d闚 og這szona 17 grudnia 1942 r. r闚nocze郾ie w Londynie, Moskwie i Waszyngtonie. W deklaracji tej, w kt鏎ej zreszt Auschwitz-Birkenau nie jest imiennie wymienione, dziesi耩 rz康闚 okupowanych kraj闚 Europy oraz rz康y USA i Wielkiej Brytanii sygnalizuj, 瞠 wiedz o strasznym losie 砰d闚 "w Polsce, kt鏎 hitlerowcy uczynili g堯wn swoj katowni", i zapowiadaj ukaranie odpowiedzialnych za t zbrodni.

Po 65 latach od dnia oswobodzenia ostatnich wi篥ni闚 Auschwitz-Birkenau ostatni, dzi jeszcze tu obecni wi篥niowie maj prawo wierzy, 瞠 ich cierpienie i 鄉ier ich bliskich mia造 znacz帷y sens dla lepszej przysz這軼i wszystkich ludzi w Europie, a nawet w 鈍iecie, bez wzgl璠u na ich pochodzenie etniczne czy wyznanie religijne. Chcemy wierzy, 瞠 pami耩 o trudnym do obj璚ia wyobra幡i losie wi篥ni闚 i ofiar tego miejsca, zobowi您ywa b璠zie nowe pokolenia do wsp馧篡cia w szacunku dla godno軼i ka盥ego cz這wieka i czynnego przeciwstawienia si zjawiskom nienawi軼i i pogardy ludzi wobec ludzi, a w szczeg鏊no軼i wszelkich form ksenofobii i antysemityzmu, nawet gdyby by nazywany ob逝dnie antysyjonizmem.

Musimy sobie i 鈍iatu postawi pytanie, ile prawdy o strasznych do鈍iadczeniach totalitaryzmu uda這 nam si przekaza m這dszym pokoleniom. My郵, 瞠 du穎, ale nie do嗆. Reakcja 鈍iata nigdy nie by豉 i nie jest automatycznym wynikiem wiedzy o tym, co si dzieje. Tak samo zdolno嗆 do przeciwstawienia si z逝 nie wynika z wiedzy o istnieniu z豉, ale z kondycji moralnej ka盥ego z nas. Dzi ka盥y z nas ma dost瘼 do wiedzy na temat bie膨cego szerzenia nienawi軼i i rasizmu, pogardy i antysemityzmu, na temat praktyk ludob鎩czych lub skazywania na 鄉ier niewinnych ludzi w r騜nych cz窷ciach 鈍iata.

Pytaniem jest, czy co z t wiedz czynimy? Czy potrafimy stan望 po stronie ofiar? Czy pozostajemy raczej po stronie tych wszystkich, kt鏎zy wiedzieli, a nic nie uczynili, by pom鏂?

Dzisiaj Auschwitz-Birkenau odwiedza wielu ludzi z ca貫go 鈍iata. Szukaj tu historii, szukaj te prawdy o cz這wieku. Prawdy o sobie. S to najcz窷ciej uczniowie lub studenci, ponad 1300 tys. os鏏 w ubieg造m roku. A w鈔鏚 nas znajduje si kilkadziesi徠 os鏏 odpowiedzialnych za edukacj w ponad trzydziestu krajach. M這dzi ludzie, kt鏎ych edukacja le篡 w Waszych r瘯ach, potrzebuj tego Miejsca Pami璚i i jego tak niezwykle wymownego autentyzmu. Ta 鈍iadomo嗆 musi by brana pod uwag w tworzonych politykach edukacyjnych. Je郵i chcemy, by ci m這dzi ludzie stawali si 鈍iadomymi obywatelami naszych kraj闚, to musimy im pozwoli zag喚bi si w znaczenie Auschwitz.

Stoj帷 w tym miejscu pi耩 lat temu wraz z Simone Weil zapowiedzia貫m utworzenie Mi璠zynarodowego Centrum Edukacji o Auschwitz i Holocau軼ie. To Centrum prowadzi ju swoj dzia豉lno嗆. Potrzeba edukacji o Auschwitz i Holocau軼ie wydaje si aktualna jak nigdy dot康. Zaledwie kilka tygodni temu byli鄉y 鈍iadkami targni璚ia si na najbardziej rozpoznawalny sygna tego obozu - napis "Arbeit macht frei". Na najni窺zym szczeblu by to czyn kryminalny, ale nie zapominajmy, 瞠 nie jest jeszcze dotychczas wyja郾iona rola mi璠zynarodowych neonazist闚.

To Miejsce rodzi bardzo szczeg鏊n odpowiedzialno嗆 - dawanie 鈍iadectwa przysz造m pokoleniom. Jego autentyzm musi by dobrem zabezpieczonym jak najd逝瞠j. Rok temu powo豉li鄉y do istnienia Fundacj Auschwitz-Birkenau, kt鏎ej celem jest sfinansowanie wieloletniego sp鎩nego planu konserwacji budynk闚 i przedmiot闚. Dotychczasowe reakcje 鈍iata na nasz apel s bardzo pozytywne i pozwalaj wierzy, 瞠 wsp鏊nymi si豉mi spe軟imy sw鎩 obowi您ek.

Groby sk豉niaj ka盥ego normalnego cz這wieka do zadumy. Ale tu nie ma grob闚. Na miejscu wi璚 dokonania tej niepoj皻ej zbrodni zaduma musi przeobra瘸 si w szczeg鏊n odpowiedzialno嗆, w trwa陰 pami耩 o tym, co si sta這. Podobnie jak pi耩 lat temu zako鎍z s這wami z Ksi璕i Hioba, jednakowo wa積ej dla 砰d闚 i chrze軼ijan: "Ziemio, nie kryj mojej krwi, i瘺y m鎩 krzyk nie ustawa".

WxDYSxW BARTOSZEWSKI