© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Kategorie: Wszystkie | 1934 - Artyku造 | 1956 - 1959 | 1958 - Artyku造 | 1960 - Artyku造 | 1964 - Artyku造 | 1968 - Recenzje | 1970 - 1979 | 1970 - Recenzje | 1975 - Recenzje | 1980 - 1988 | 1980 - Pozosta貫 teksty | 1980 - Recenzje | 1986 - Pozosta貫 teksty | 1989 - Artyku造 i wywiady | 1990 - Artyku造 i wywiady | 1991 - Artyku造 i wywiady | 1992 - Artyku造 i wywiady | 1992 - Materia造 biograficzne | 1993 - Artyku造 i wywiady | 1994 - Artyku造 i wywiady | 1995 - Artyku造 i wywiady | 1995 - Kronika wydarze | 1995 - Materia造 biograficzne | 1995 - Pozosta貫 teksty | 1996 - Artyku造 i wywiady | 1996 - Materia造 biograficzne | 1997 - Artyku造 i wywiady | 1997 - Materia造 biograficzne | 1998 - Artyku造 i wywiady | 1999 - Artyku造 i wywiady | 2000 - Artyku造 i wywiady | 2000 - Pozosta貫 teksty | 2001 - Artyku造 i wywiady | 2001 - Pozosta貫 teksty | 2002 - Artyku造 i wywiady | 2002 - Materia造 biograficzne | 2002 - Pozosta貫 teksty | 2003 - Artyku造 i wywiady | 2004 - Artyku造 i wywiady | 2004 - Pozosta貫 teksty | 2004 - Recenzje | 2005 - Artyku造 i wywiady | 2005 - Kronika wydarze | 2005 - Materia造 biograficzne | 2005 - Pozosta貫 teksty | 2005 - Recenzje | 2006 - Artyku造 i wywiady | 2006 - Fotogaleria | 2006 - Kronika wydarze | 2006 - Materia造 biograficzne | 2006 - Pozosta貫 teksty | 2006 - Recenzje | 2007 - Artyku造 i wywiady | 2007 - Fotogaleria | 2007 - Kronika wydarze | 2007 - Materia造 biograficzne | 2007 - PISMA WYBRANE t. I/II | 2007 - Pozosta貫 teksty | 2007 - Recenzje | 2008 - Artyku造 i wywiady | 2008 - Fotogaleria | 2008 - Kronika wydarze | 2008 - Recenzje | 2009 - Artyku造 i wywiady | 2009 - Fotogaleria | 2009 - Kronika wydarze | 2009 - Recenzje | 2010 - Artyku造 i wywiady | 2010 - Fotogaleria | 2010 - Kronika wydarze | 2010 - Pozosta貫 teksty | 2010 - Recenzje | 2011 - Artyku造 i wywiady | 2011 - Fotogaleria | 2011 - Kronika wydarze | 2011 - Pozosta貫 teksty | 2011 - Recenzje | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 1 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 2 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 3 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 4 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 5 | NOWE KSI*KI | STRONA G紟NA | Varia
RSS
wtorek, 03 marca 2009
Historyk, 鈍iadek i bohater

„Gazeta Wyborcza” (Warszawa)
Nr .. / 17. 12. 2008 r.

W豉dys豉w Bartoszewski jest historykiem, kt鏎y zarazem jest jednym z bohater闚 swych fundamentalnych monografii - "Warszawskiego pier軼ienia 鄉ierci", rekonstrukcji hitlerowskiego terroru wobec mieszka鎍闚 stolicy, i "1859 dni Warszawy", panoramy dnia codziennego miasta pod rz康ami okupanta.

Aresztowany we wrze郾iu 1940 r., Bartoszewski w jednym z pierwszych transport闚 trafi do 鈍ie穎 utworzonego obozu w O鈍i璚imiu. Jako wi瞛ie nr 4427 prze篡 w Auschwitz ponad p馧 roku. Zwolniony dzi瘯i usilnym staraniom rodziny i przyjaci馧, wr鏂i do konspiracji - najpierw w akcji pomocy 砰dom, potem w Wydziale Informacji BIP Komendy G堯wnej AK.

Jesieni 1942 r. trafi do kom鏎ki wi瞛iennej Delegatury Rz康u - jako zast瘼ca jej kierownika opracowywa meldunki i raporty o hitlerowskim terrorze. Gdy w styczniu 1944 r. gestapo aresztowa這 rodzin Czackich i s逝chaj帷ych w ich mieszkaniu wyk豉du konspiracyjnych student闚, wraz z innymi 穎軟ierzami AK w豉ma si tam i usun掖 ze skrytki klucz do szyfr闚. Miesi帷 p騧niej gestapo wykry這 konspiracyjn drukarni na Saskiej K瘼ie. Jej szef, znajomy Bartoszewskiego, zgin掖 w walce. Pr鏏y wykupienia zw這k zako鎍zy造 si niepowodzeniem; Bartoszewski zorganizowa nielegaln ekshumacj w bia造 dzie i powt鏎ny pogrzeb poleg貫go kolegi.

"Warszawski pier軼ie 鄉ierci" W豉dys豉w Bartoszewski z這篡 w wydawnictwie w roku 1966. G堯wny Urz康 Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk przez rok wstrzymywa druk. C騜 mog這 razi komunistyczn cenzur w monografii hitlerowskich represji wobec ludno軼i cywilnej Warszawy? Paradoksalnie, mimo nieustannego eksploatowania martyrologii Polak闚 pod niemieck okupacj przez oficjaln propagand systematyczne badania tej kwestii by造 w powijakach.

Bartoszewski ustali w swej pracy, 瞠 hitlerowcy przeprowadzili niemal dwa razy wi璚ej masowych egzekucji, ni podawano w polskich publikacjach, ale tak瞠 dowi鏚, i liczba ofiar by豉 znacznie ni窺za od podawanej oficjalnie przez gomu趾owskie w豉dze.

Nie to jednak by這 w oczach oficjalnej propagandy najwi瘯sz wad "Pier軼ienia". W opowie嗆 o 豉pankach, wyw霩kach, egzekucjach autor wpl鏒 mn鏀two informacji o polskim podziemiu i jego akcjach zbrojnych. Podziemiu ca趾owicie zdominowanym przez organizacje lojalne wobec legalnych w豉dz w Londynie.

Zwie鎍zeniem studi闚 Bartoszewskiego nad codziennym 篡ciem i walk okupowanej Warszawy jest "1859 dni...". Starania o wydanie tej niezwyk貫j kroniki trwa造 niemal dziesi耩 lat. Dopiero zmiana ekipy w豉dzy na gierkowsk umo磧iwi豉 jej opublikowanie.

Dzi ukazuj si kolejne wydania obu tych ksi捫ek - po raz pierwszy bez cenzury. Ich polityczne znaczenie przesz這 do historii. Nadal s 鈍iadectwem do鈍iadczenia Polak闚 i niezwyk陰 rekonstrukcj czasu okupacji. Trudno bez poruszenia czyta w "Pier軼ieniu" pow軼i庵liwe opisy ulicznych egzekucji, po kt鏎ych obserwuj帷y je bez s這wa warszawiacy zanurzaj chusteczki w p造n帷ej jezdni krwi ofiar.

"1859 dni..." daj ogrom nieznanych, czasem na poz鏎 ma這 istotnych, czasem zaskakuj帷ych fakt闚: a to, 瞠 pierwszy mr霩 pierwszej okupacyjnej zimy 軼isn掖 13 grudnia, 瞠 miesi帷 p騧niej, w pierwszym dniu wycofywania przez Niemc闚 przedwojennych banknot闚 z這towych, ch這pi sprzedawali 篡wno嗆 wy陰cznie za bilon, 瞠 w czerwcu 1940 r. warszawskie Wodoci庵i odda造 do u篡tku nowo wybudowane kana造 na Mokotowie, na 皋liborzu i na Ochocie, czy wreszcie informacj o strajku w grudniu 1940 r. warszawskich tramwajarzy domagaj帷ych si podwy磬i p豉c, strajku, po kt鏎ym, ratuj帷 篡cie robotniczych delegat闚 i polskiej dyrekcji, odda si w r璚e gestapo dzia豉cz PPS Karol Bem.

Obie ksi捫ki W豉dys豉wa Bartoszewskiego s nie tylko klasycznymi dzie豉mi historycznymi, ale i lektur obowi您kow dla ka盥ego zainteresowanego histori najnowsz.

WΜDZIMIERZ KALICKI

"Warszawski pier軼ie 鄉ierci 1939-1944", 安iat Ksi捫ki, Warszawa 2008; "1859 dni Warszawy", Znak, Krak闚 2008.