© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Kategorie: Wszystkie | 1934 - Artyku造 | 1956 - 1959 | 1958 - Artyku造 | 1960 - Artyku造 | 1964 - Artyku造 | 1968 - Recenzje | 1970 - 1979 | 1970 - Recenzje | 1975 - Recenzje | 1980 - 1988 | 1980 - Pozosta貫 teksty | 1980 - Recenzje | 1986 - Pozosta貫 teksty | 1989 - Artyku造 i wywiady | 1990 - Artyku造 i wywiady | 1991 - Artyku造 i wywiady | 1992 - Artyku造 i wywiady | 1992 - Materia造 biograficzne | 1993 - Artyku造 i wywiady | 1994 - Artyku造 i wywiady | 1995 - Artyku造 i wywiady | 1995 - Kronika wydarze | 1995 - Materia造 biograficzne | 1995 - Pozosta貫 teksty | 1996 - Artyku造 i wywiady | 1996 - Materia造 biograficzne | 1997 - Artyku造 i wywiady | 1997 - Materia造 biograficzne | 1998 - Artyku造 i wywiady | 1999 - Artyku造 i wywiady | 2000 - Artyku造 i wywiady | 2000 - Pozosta貫 teksty | 2001 - Artyku造 i wywiady | 2001 - Pozosta貫 teksty | 2002 - Artyku造 i wywiady | 2002 - Materia造 biograficzne | 2002 - Pozosta貫 teksty | 2003 - Artyku造 i wywiady | 2004 - Artyku造 i wywiady | 2004 - Pozosta貫 teksty | 2004 - Recenzje | 2005 - Artyku造 i wywiady | 2005 - Kronika wydarze | 2005 - Materia造 biograficzne | 2005 - Pozosta貫 teksty | 2005 - Recenzje | 2006 - Artyku造 i wywiady | 2006 - Fotogaleria | 2006 - Kronika wydarze | 2006 - Materia造 biograficzne | 2006 - Pozosta貫 teksty | 2006 - Recenzje | 2007 - Artyku造 i wywiady | 2007 - Fotogaleria | 2007 - Kronika wydarze | 2007 - Materia造 biograficzne | 2007 - PISMA WYBRANE t. I/II | 2007 - Pozosta貫 teksty | 2007 - Recenzje | 2008 - Artyku造 i wywiady | 2008 - Fotogaleria | 2008 - Kronika wydarze | 2008 - Recenzje | 2009 - Artyku造 i wywiady | 2009 - Fotogaleria | 2009 - Kronika wydarze | 2009 - Recenzje | 2010 - Artyku造 i wywiady | 2010 - Fotogaleria | 2010 - Kronika wydarze | 2010 - Pozosta貫 teksty | 2010 - Recenzje | 2011 - Artyku造 i wywiady | 2011 - Fotogaleria | 2011 - Kronika wydarze | 2011 - Pozosta貫 teksty | 2011 - Recenzje | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 1 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 2 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 3 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 4 | FOTOGALERIA ARCHIWALNA 5 | NOWE KSI*KI | STRONA G紟NA | Varia
RSS
pi徠ek, 09 lutego 2007
Pami璚i Ofiar Getta Litzmanstadt

Wyst徙ienie – przes豉nie Przewodnicz帷ego Rady Ochrony Pami璚i Walk i M璚ze雟twa W豉dys豉wa Bartoszewskiego, odczytane na uroczysto軼i po鈍i璚onej pami璚i ofiar Getta Litzmanstadt w υdzi, 29 sierpnia 2004 r.

„Trumn by piec krematorium,

Z powietrza - przejrzyste wieka

I dym z 篡wego cz這wieka

Wywiany kominem historii.

Jak瞠 nam uczci 鄉ier twoj?

Jak i嗆 za twoim pogrzebem?

Bezdomna garstko popio逝

Pomi璠zy ziemi i niebem”

- m闚i w czasie wojny wybitny polski poeta Mieczys豉w Jastrun, przed wojn nauczyciel 堯dzkich gimnazj闚 i lice闚, sam ukrywaj帷y si „po aryjskiej stronie” w okupowanej przez Niemc闚 Warszawie. Jego s造nny wiersz pt.: „Pogrzeb” m闚i o nie pogrzebanych, o kt鏎ych winni鄉y pami皻a.

Zebrani dzi w υdzi przywracaj pami耩 Polski i 鈍iata los jednej trzeciej mieszka鎍闚 tego wielkiego miasta, drugiego co do wielko軼i w przedwojennej Rzeczpospolitej Polskiej, jak te przywiezionych tu obywateli Niemiec, Austrii i Czechos這wacji. ㄠczy豉 ich tragiczna wsp鏊nota losu: wyrok 鄉ierci czasowo zawieszany i egzekwowany na raty, po trochu, etapami, po bezlitosnym wykorzystaniu pracy potencjalnych ofiar. Czterdzie軼i tysi璚y m篹czyzn kobiet i dzieci pad這 na miejscu, w υdzi, ofiarami g這du i chor鏏 w getcie. Sto kilkadziesi徠 tysi璚y zgin窸o w Che軛nie nad Nerem i w Birkenau. Drugie, co do wielko軼i, getto w okupowanej przez Niemc闚 Europie, przesta這 ostatecznie istnie jako wsp鏊nota ludzka wegetuj帷a w infernalnych warunkach codzienno軼i niemal dok豉dnie 60 lat temu. Sierpniowe transporty 1944 roku do Birkenau stanowi造 zamkni璚ie d逝giej i chlubnej historii 砰d闚 w υdzi, wa積ej cz御tki historii miast polskich i rozwoju gospodarczego kraju ich urodzenia.

Dzi uwaga cywilizowanego 鈍iata skoncentrowana jest na tym, co si dzieje w mie軼ie Artura Rubinsteina i Juliana Tuwima. Uroczysto軼i na stacji Radegast, na 堯dzkim Umschlagplatzu zapocz徠kowuj istnienie pomnika – monumentu. Mo積a podzi瘯owa – z wdzi璚zno軼i – prezydentowi υdzi Jerzemu Kropiwnickiemu i g堯wnemu projektantowi monumentu Czes豉wowi Bieleckiemu za to, czego dokonali w imieniu nas wszystkich, kt鏎zy jeste鄉y d逝積ikami znanych i bezimiennych ofiar wojny, czy 篡jemy w Polsce, czy w Ameryce, czy w Izraelu, czy gdziekolwiek w Europie i w 鈍iecie. Sp豉camy ten moralny d逝g w poczuciu zobowi您ania do krzewienia idei braterstwa ludzi dobrej woli. I w poczuciu naszej ludzkiej bezradno軼i wobec tego, co si sta這.

Zamykam te s這wa strof Mieczys豉wa Jastruna:

„I jest milczenie olbrzymie

Na ziemi, jak sztandar zdeptany,

W trup闚 zadusznym dymie

I w krzyku ukrzy穎wanym.”

鈔oda, 25 pa寮ziernika 2006
60. rocznica Powstania Warszawskiego – wyst徙ienie

Tekst wyg這szony podczas obchod闚 60. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego na Placu Powsta鎍闚 Warszawy (1. 08. 2004 r.)

Panie Prezydencie Rzeczypospolitej, Panie Premierze!

Dostojni i szanowni go軼ie, ale przede wszystkim kochane kole瘸nki i koledzy z Armii Krajowej, uczestnicy Powstania Warszawskiego, warszawiacy, moi rodacy, Polacy, wszyscy, kt鏎zy nas s造sz i widz!

Wcale nie taj, 瞠 uwa瘸m za wydarzenie niezwyk貫 to dzisiejsze spotkanie, za wydarzenie niezwyk貫 w 篡ciu naszego miasta, naszego kraju, ale i mo瞠 w 篡ciu Europy id帷ej ku lepszemu zrozumieniu si.

Drodzy pa雟two, my郵, 瞠 jako jedyny dotychczas z m闚c闚, kt鏎y by uczestnikiem Powstania Warszawskiego, mam prawo wysnu tu kilka refleksji. Jaka jest kondycja Polak闚? My郵, 瞠 cechowa豉 ich wtedy, a my郵, 瞠 i do dzi, mi這嗆 Ojczyzny, wiara w Polsk, ale wiara w sprawiedliwo嗆 dziejow, wiara w sens dziej闚, wiara w opiek Bo膨 i bardzo d逝ga i konsekwentna historyczna pami耩. To nam pomaga這, to nas niejednokrotnie wspomaga這.

Do naszych cech nale篡 wierno嗆 w sojuszach, od Tadeusza Ko軼iuszki do dow鏚c闚 front闚 w II wojnie 鈍iatowej walcz帷ych pod zwierzchnictwem Zjednoczonego Kr鏊estwa Commonwealthu czy te si Stan闚 Zjednoczonych. Ta wierno嗆 w sojuszach jest dla nas rzecz oczywist i jest dla nas rzecz pi瘯n, ale oczywist, 瞠 jest w鈔鏚 nas sekretarz stanu Stan闚 Zjednoczonych, jest te rzecz pi瘯n, ale oczywist, 瞠 jest w鈔鏚 nas wysoki przedstawiciel rz康u Zjednoczonego Kr鏊estwa.

Ja pozwol sobie na ma陰 refleksj, ja sam, tak jak my wszyscy uczestnicy Powstania, otrzymywa貫m stopnie wojskowe i odznaczenia wtedy, kiedy Polska by豉 aliantem, kiedy Armia Krajowa by豉 armi alianck, a na czele si w Europie wtedy prowadz帷ych operacje owocne w zachodniej cz窷ci naszego kontynentu sta gen. Eisenhower. Tak wi璚 mog o sobie powiedzie, 瞠 jestem porucznikiem Armii Krajowej, ale jestem po鈔ednio porucznikiem od Eisenhowera, panie sekretarzu stanu Colinie Powell.

I tak mo瞠 o sobie powiedzie ka盥a 闚czesna dziewczyna i ch這pak, kt鏎zy otrzymywali stopnie wojskowe albo awanse we wsp鏊nej walce o wsp鏊n spraw. Wierno嗆 w sojuszach to pi瘯na rzecz, mi這嗆 Ojczyzny to bardzo trudna rzecz. Podnosili tu nasi drodzy go軼ie t star polsk zasad o walce o wolno嗆 wasz i nasz. Tak, to jest bardzo trudna do realizacji zasada, ale rzeczywi軼ie realizowana od wieku XVIII a do ostatnich lat. D逝ga historyczna droga, ale w豉郾ie ta historyczna pami耩 ka瞠 mi w szczeg鏊ny spos鏏 odnie嗆 si do obecno軼i i wypowiedzi tutaj pana kanclerza Republiki Federalnej Niemiec.

My郵, 瞠 nie jest tylko paradoksem historii, ale jest owocem naszego otwartego, chrze軼ija雟kiego, europejskiego, polskiego my郵enia, 瞠 by造 wi瞛ie O鈍i璚imia, by造 穎軟ierz i oficer Armii Krajowej, by造 uczestnik Powstania Warszawskiego i by造 wsp馧organizator akcji pomocy gin帷ym 砰dom, obywatel honorowy pa雟twa Izrael, od ok. 40 lat ubiega si o porozumienie polsko- niemieckie i niemiecko-polskie w mojej skromnej osobie.

Nie robi貫m tego z pewno軼i dla siebie, tylko z my郵 o Polsce, ale o obu naszych narodach. Dane mi by這 篡 7 lat w Niemczech, wyk豉da貫m na uniwersytetach niemieckich. Do moich ulubionych bohater闚 czas闚 najnowszych nale瘸這 rodze雟two Scholl i inni m這dzi ludzie naszego pokolenia, tak, tego samego pokolenia, z kt鏎ego byli鄉y wszyscy w AK, kt鏎zy zgin瘭i za to, 瞠 chcieli, aby Niemcy by造 europejskie, moralne, chrze軼ija雟kie, szlachetne, jako patrioci swojego kraju. Za to zgin瘭i. I za to nale篡 si im pami耩, 瞠 potrafili si oprze tyranii b璠帷 Niemcami, tak jak si nale篡 pami耩 Polakom, 瞠 potrafili si oprze tyranii niemieckiej i stalinowskiej i kt鏎zy przetrwali wszystkie lata pr鏏y w duchu tych samych idea堯w przysi璕i i wierno軼i z這穎nej kiedy. Z這穎nej w intencji nieugi皻ej walki o niepodleg這嗆.

Tote dzisiejsze wyst徙ienie pana kanclerza Republiki Federalnej Niemiec wpisuje si dla mnie w rz康 kilku bardzo wa積ych wydarze, w rz康 wydarze, kt鏎e zapocz徠kowa豉 wizyta Willego Brandta w grudniu 1970 r. i jego oddanie ho責u pami璚i ofiar, bohater闚 i m璚zennik闚 getta warszawskiego.

Nast瘼nym aktem, bardzo wa積ym, by造 wypowiedzi pog喚bione, historyczne Richarda von Weizseckera w maju 1985 r. o tym, czy koniec wojny by zwyci瘰twem czy kl瘰k, nieszcz窷ciem czy wyzwoleniem, i dla kogo by wyzwoleniem, a dla kogo by nieszcz窷ciem. W ten rz康 wpisuje si w zupe軟ie niezapomniane spotkanie w Krzy穎wej 闚czesnego kanclerza Niemiec i 闚czesnego premiera Polski 1989 r. W ten rz康 wpisuje si niezmiernie godna i odwa積a wypowied prezydenta Romana Herzoga 1 sierpnia 1994 r., kt鏎y jako pierwszy Niemiec powiedzia jawnie i publicznie, 瞠 wstydzi si za to, co Niemcy zrobili Polakom. Prosi Polak闚 o wybaczenie wobec kombatant闚 Powstania Warszawskiego. Te s這wa pozosta造 niezapomniane. My nie potrzebujemy wi璚ej.

My potrzebujemy logicznych wniosk闚 z tego o鈍iadczenia i te logiczne wnioski zaprezentowa nam dzisiaj kanclerz Niemiec, przedstawiciel naszego najwi瘯szego tu s御iada, naszego sojusznika w Sojuszu P馧nocnoatlantyckim i w Unii Europejskiej. Kanclerz Niemiec dostrzeg wielko嗆 historycznych element闚, kt鏎e z這篡造 si na wsp馧czesno嗆, i kanclerz Niemiec dokona rzutu oka w przysz這嗆. Oto nam w豉郾ie chodzi, aby demony przesz這軼i nie utrudnia造 narodowi niemieckiemu i polskiemu, nie rz康om, ale ludziom, obywatelom, m這dzie篡 bezpo鈔edniego kontaktu. Aby nie szerzy nieodpowiedzialnych l瘯闚, aby nie stymulowa ob陰kanych, nigdy nie nauczonych niczego, skrajnych ludzi, gdziekolwiek by oni nie byli, jakkolwiek by oni si nazywali, jakichkolwiek organizacji by nie reprezentowali, ale nie pa雟twa i nie narodu. My wierzymy w zapewnienia pana kanclerza federalnego, trzymamy go za s這wo, jako kanclerza pot篹nego europejskiego pa雟twa, i my郵imy, 瞠 te s這wa w tym 豉鎍uchu wydarze przyczyni si do budowy nie tylko dobrych stosunk闚, bo one s dobre, nie tylko przyjaznych, bo one s po ludzku przyjazne, ale stosunk闚, kt鏎e b璠 jeszcze bli窺ze ni dzisiejsze stosunki niemiecko-francuskie.

Kiedy za瘸rtowa貫m wobec mego kolegi ministra spraw zagranicznych Francji, powiedzia貫m: Polska jest sojusznikiem godnym posiadania, gdy wszyscy opu軼ili Napoleona, zosta豉 przy nim tylko pani Walewska.

My郵, 瞠 w wymiarze powa積ych spraw, kt鏎e nas tu dzisiaj 陰cz, mog przypomnie: warto mie takiego sojusznika jak Polska. Wiedz o tym nie tylko 穎軟ierze Bundeswehry 獞icz帷ej na poligonie na Pomorzu Zachodnim z polskimi 穎軟ierzami, wiedz o tym wszyscy ludzie, kt鏎zy ufali Polakom, chcieli z nimi wsp馧篡, wyci庵ali do nich r瘯 uczciwie, szczerze, nie ob逝dnie i kt鏎zy nie 篡li w k豉mstwie, a w prawdzie. Bo pojednanie mo磧iwe jest tylko w prawdzie, w pe軟ej prawdzie o historii. T prawd wypowiedzia Roman Herzog 10 lat temu, za co jeste鄉y mu wdzi璚zni. T prawd wypowiedzia dzisiaj kanclerz Republiki Federalnej Niemiec w obliczu naszych wiecznych przyjaci馧 - Amerykan闚 i Anglik闚. To ma dla nas bardzo wielkie znaczenie. Mo瞠 jeste鄉y naiwni, ale warto czasami zaryzykowa.

Dzi瘯uj!