© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Wiek z豉, wiek odwagi (I)

“Gazeta Wyborcza” (Warszawa)

Nr 257 / 3. – 4. 11. 2007 r.

W ka盥ym spo貫cze雟twie jaki procent sk這nny jest do czyn闚 豉jdackich. W najznakomitszym gremium na 鈍iecie, w鈔鏚 12 aposto堯w, zawiod這 8 proc. - czyli Judasz.

Ta wojna, kt鏎a zacz窸a si w 1939 r., zaprowadzi豉 mnie ju w 1940 r. na plac apelowy w Auschwitz jako wi篥nia politycznego - Schtzhaftling, czyli wi篥nia prewencyjnego, Pole 4427. Sta貫m na tym placu i doznawa貫m pierwszych wtajemnicze w okrucie雟two ludzi, w mo磧iwo軼i infernalne, kt鏎e by造 mi znane co najwy瞠j z literatury, i to bardzo odleg貫j, o jakich okrucie雟twach w staro篡tno軼i. W moim domu nikt nikogo nie bi. W czasie obl篹enia Warszawy widzia貫m trupy ludzi padaj帷ych od bomb, od pocisk闚 artyleryjskich - ale to by這 co innego. Gdy jest wojna - padaj ofiary, nosi si rannych. A tu zobaczy貫m zimne, planowe, perfekcyjnie zorganizowane, przemys這we okrucie雟two.

Kiedy wyszed貫m z obozu w wyniku zabieg闚 Czerwonego Krzy瘸, spo鈔鏚 14 os鏏 zabranych z naszego domu 篡這 nas ju tylko trzech. Po pewnym czasie poszed貫m do spowiedzi. Trafi貫m na spowiednika, kt鏎y odegra du膨 rol w rozwoju my郵enia Polak闚. By to ksi康z Jan Zieja. Opowiada貫m mu to wszystko i pytam: Co ja mam robi? A on mi powiedzia: "Nie lituj si nad sob, bo nie po to B鏬 ci ocali, 瞠by rozmy郵a o swoich trudno軼iach i problemach, tylko po to, po pierwsze, aby dawa 鈍iadectwo prawdzie, po drugie, aby wiedzia, jak straszne mog by losy ludzi. I wobec tego 瞠by robi, co umiesz, 瞠by uchroni innych ludzi od takich okropno軼i". Ja powiedzia貫m: No dobrze, ale ja nikim nie jestem, ja jestem studentem. Ja nie mam 瘸dnych 鈔odk闚, nie znam 瘸dnych ludzi. "Sami si znajd". Gdzie? "A wiesz, co si dzieje w getcie?". Ja tego wtedy nie wiedzia貫m - getto w Warszawie powsta這 w czasie, kiedy by貫m w obozie.

Ale by貫m przygotowany do tego, 瞠 trzeba pomaga potrzebuj帷ym. Bo kiedy si pali albo jest pow鏚, to s逝szny jest okrzyk: O Bo瞠, co si dzieje?! Kto musi co zrobi. Kto? Dlaczego nie ja? Dlaczego nie ty? Kto ma to zrobi?!

* * *

Przeczytam pa雟twu pewien fragment. Przeczytam to, co og這si貫m w tajnym pi鄉ie katolickim w Warszawie w listopadzie 1943 r. Napisa to 21-letni student tajnego Uniwersytetu Warszawskiego. Napisa nie bardzo m康rze, ale z serca:

Zwalczaj atomizacj naszego spo貫cze雟twa. Zrozum sam i wpajaj w innych przekonanie, 瞠 Polska to nie kilkadziesi徠 milion闚 sobiepan闚, ale wielki nar鏚, maj帷y wsp鏊ne cele i wsp鏊ne obowi您ki wobec historii. 疾 dol i niedol jeste鄉y zwi您ani na 鄉ier i 篡cie. 疾 zbrodni jest reagowa na nieszcz窷cie dopiero wtedy, gdy si samemu zostanie zagro穎nym. Zwalczaj fa連zywe spo貫cznictwo, mani wiecowania, dysput, rozszczepiania w這sa na czworo, liberum veto. Nie poddawaj si wilkom w owczej sk鏎ze, chorym psychicznie histerykom, wodzom. Bro w 篡ciu spo貫cznym praw rozumu. Z zasady b康 nieufny wobec wszelkich pr康闚 antyintelektualnych. Nie daj si porwa m皻nym teoriom metafizycznym made przewa積ie in Germany, w filozoficznej kuchni niemieckiej wypiekanym. B康 czynnikiem zgody, czynnikiem dobrze poj皻ego kompromisu. Ca趾owitej nieust瘼liwo軼i, izolacjonizmu, niech璚i do wsp馧pracy i porozumienia z przeciwnikiem nie uwa瘸j za cnot sta這軼i, dopatruj si w tym raczej ciasnoty umys這wej i zbadaj, czy nie kryje si tam na dnie z豉 wola. Ale nim tej pewno軼i nie nabierzesz, nie rzucaj oskar瞠 na wiatr, bo post徙isz niegodziwie, b璠ziesz 鄉ieszny i ma造. Dbaj o czyst atmosfer i o fair play, wzbudzaj u siebie i u innych obrzydzenie do podst瘼u, dywersji i makiawelizmu i szanta簑.

Pami皻aj, 瞠 jest pi瘯n, polsk tradycj przed wszelkimi obradami, wa積ymi decyzjami wzywa pomocy Ducha 安i皻ego. Kultywuj te tradycje. Je郵i nie mo瞠sz do tego nak這ni zgromadzenia, m闚 chocia sam w sobie Veni Creator Spiritus - Przyjd, Duchu 安i皻y, i o鈍ie mnie, 瞠by moje my郵i, moje s這wa, moje rany by造 z po篡tkiem dla Ojczyzny. 疾by mojego s康u nie za熤i gniew, zacietrzewienie, up鏎, prywata ani pycha. Nie pot瘼iaj i nie gloryfikuj pochopnie ludzi. Staraj si wp造wa, aby o鈔odki dyspozycyjne dostawa造 si tylko ludziom rozumnym i uczciwym. Zdobywaj kwalifikacje polityczne i 膨daj legitymowania si nimi od tych, kt鏎zy pragn czynnie dzia豉. Pami皻aj, 瞠 co innego jest widzie po chrze軼ija雟ku w cz這wieku brata, a co innego powierza mu bez zastanowienia ster wa積ych spraw. Pracuj nad wprowadzeniem do polityki zasad moralno軼i, g這, 瞠 nie tylko racja stanu decyduje o dopuszczalno軼i czyn闚, 瞠 s jeszcze zasady etyczne. 疾 tylko wtedy nabierze nasza historia prawdziwego rozmachu, gdy wyzb璠ziemy si przekonania, 瞠 ma這duszna przebieg這嗆 mo瞠 zast徙i brak istotnych warto軼i, 瞠 blichtr i poz鏎 pokryje jako co niewypracowanego, nieprzemy郵anego, niepe軟ego. B康 pionierem uczciwo軼i i konsekwencji”.

Ja nie wiem, czy dzi to jest aktualne. Zwr鏂i mi na to uwag jeden z moich przyjaci馧, m這dszy ode mnie o 20 lat Micha Komar, kt鏎y powiedzia: Przecie to jest do dzi aktualne. A ja to napisa貫m, maj帷 21 lat. To jest tak w豉郾ie napisane m這dzie穎wo. Ale nie wstydz si i zaskoczony jestem, 瞠 jeszcze w Polsce jest potrzeba, aby przypomina takie my郵enie.

* * *

Drodzy pa雟two, jeste鄉y w wieku XXI. Patrz na t Polsk, w kt鏎ej 篡jemy, i my郵 sobie: Dzi瘯i Ci, Bo瞠, 瞠 mo瞠my doznawa tego niezwyk貫go cudu. 砰jemy od 18 lat w kraju, kt鏎y osi庵n掖 nies造chanie du穎. Prze篡wamy rado嗆 篡cia w pa雟twie suwerennym. Prze篡wamy rado嗆 z tego, 瞠 w tym roku po raz pierwszy poszli do g這sowania ludzie urodzeni w chwili, kiedy ko鎍zy si porz康ek autorytarny, czy wcze郾iej totalitarny w tej cz窷ci Europy. Ludzie, kt鏎zy od niemowl璚twa nie mieli do czynienia z tym porz康kiem. To jest fenomen, my鄉y tego doczekali.

Przez siedem lat by貫m profesorem go軼innym w Bawarii. W Instytucie Nauk Politycznych im. Rodze雟twa Scholl zajmowa貫m si systemami politycznymi w Europie 字odkowo-Wschodniej, g堯wnie w NRD, Polsce, Czechos這wacji i na W璕rzech. Pami皻am, jak powiedzia貫m kiedy do moich student闚, stwierdziwszy ich nagann niewiedz o NRD: S逝chajcie, wy jeste軼ie Niemcami. Wasz kraj b璠zie kiedy zjednoczony, b璠 jedne Niemcy, a wy nic nie wiecie o tamtej cz窷ci Niemiec. To dla mnie niepoj皻e. Przecie to jest wasza odpowiedzialno嗆. Ja nie doczekam zjednoczenia waszego kraju, ale wy doczekacie. Zapyta貫m potem dyskretnie asystenta, co oni m闚i po tych 獞iczeniach. Asystent powiada mi: Panie profesorze, oni m闚i: Taki kochany, polski romantyk.

A ja to m闚i貫m mniej wi璚ej w roku 1987, kiedy by ju Gorbaczow. Nikt nie m鏬 dok豉dnie przewidzie, co, jak i kiedy si stanie, ale mo積a by這 przewidzie, 瞠 proces, kt鏎y zacz掖 si w Polsce w latach 70., wraz z opozycj demokratyczn, a p騧niej "Solidarno軼i", 瞠 to, co si dzieje w鈔鏚 intelektualist闚 na W璕rzech, 瞠 egzystencja bardzo uci郾i皻ej, ale jednak dzia豉j帷ej Karty 77 w Czechos這wacji, 瞠 to wszystko nie przeminie bez skutk闚, bez 郵adu. 疾 to wewn皻rzne wrzenie jest pocz徠kiem pewnego procesu. I sta這 si, jak si sta這.

I sta這 si tak, 瞠 p騧niejszy kanclerz Niemiec Helmut Kohl, z wykszta販enia doktor historii, m闚i niejednokrotnie, 瞠 gdyby nie by這 polskiego ruchu wolno軼iowego i "Solidarno軼i", nie by這by upadku muru berli雟kiego i zjednoczenia Niemiec. Warto, by wielu Niemc闚 i innych Europejczyk闚 pami皻a這 te s這wa do嗆 wybitnego polityka niemieckiego. A niemieccy katolicy nie maj 瘸dnej w徠pliwo軼i, 瞠 polski papie wp造n掖 w spos鏏 rewolucyjny na daleko id帷e przeobra瞠nia w ustosunkowaniu si do w豉snych mo磧iwo軼i i do w豉snych zada nie tylko w鈔鏚 wielu Polak闚, ale tak瞠 S這wak闚, Ukrai鎍闚, Litwin闚 - wymieniam tutaj narody, gdzie Ko軼i馧 katolicki mia powa積 liczb wyznawc闚.

Ci庵 dalszy – cz窷 II

poniedzia貫k, 05 listopada 2007, wbartoszewski

Polecane wpisy

  • To nie m鎩 styl, 瞠by si k堯ci z s御iadami

    “Dziennik” (Warszawa) Nr 273 / 22. 11. 2007 r. J璠rzej Bielecki: Jako sekretarz stanu w kancelarii premiera ma pan zajmowa si rozwi您aniem najpowa

  • Meserszmit o kobietach (I)

    “Gala” (Warszawa) Nr 46-47 (306) / 12.-25. 11. 2007 r. LAUREAT R荅Y R荅: W豉dys豉w Bartoszewski - Ma 85 lat i tak imponuj帷y 篡ciorys, 瞠 nie musi o

  • Meserszmit o kobietach (II)

    “Gala” (Warszawa) Nr 46-47 (306) / 12.-25. 11. 2007 r. PIOTR MUCHARSKI: Kiedy pracowa pan ju w wolnej Polsce jako minister spraw zagranicznych, m