© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Powstanie Warszawskie (II)

„Tygodnik Powszechny" (Krak闚)

Nr 31 / 2. 08. 1964 r.

Ocen t zrozumiemy lepiej, pami皻aj帷, 瞠 Niemcy ponie郵i w walce z Powstaniem wyj徠kowo wielkie straty, wynosz帷e - wed逝g oblicze von dem Bacha - oko這 26000 ludzi: co najmniej 17.000 zabitych (uznaj帷 w tym zaginionych za zabitych) i oko這 9000 rannych, przy czym - jak stwierdza von dem Bach - „w pierwszych dniach zosta造 zniszczone ca貫 jednostki, o kt鏎ych losie ze strony niemieckiej nic nigdy nie mo積a by這 si dowiedzie". Przeci皻ne straty niemieckie w akcji bojowej przeciwko powsta鎍om wynosi造 oko這 1260 zabitych tygodniowo, przewy窺za造 wi璚 znacznie straty ponoszone przez armie hitlerowskie przy najwi瘯szym nasileniu walk na froncie zachodnim w kampanii 1944/45, kt鏎e nie przekracza造 1000 zabitych tygodniowo. 9. armia niemiecka (pod dow鏚ztwem gen. von Vormanna, a potem gen. von Luttwitza), utrzymuj帷a odcinek frontu niemiecko-radzieckiego na Wi郵e wraz z Warszaw, ocenia豉 straty poniesione w walce przeciwko Powstaniu na 25% og馧u swych zabitych i rannych w ci庵u sierpnia i wrze郾ia 1944 roku.

Oko這 2000 穎軟ierzy niemieckich dosta這 si do niewoli AK w Warszawie; cz窷 z nich - dziel帷 los polskiej ludno軼i cywilnej - zgin窸a od bomb i pocisk闚 w豉snej armii niszcz帷ej miasto.

Zdobyto na Niemcach m.in. 4 czo貪i, 2 samochody pancerne, dzia這 polowe 75 mm, 12 mo寮zierzy i 4 dzia趾a przeciwpancerne; zestrzelono 3 samoloty nieprzyjacielskie, zniszczono kilkadziesi徠 czo貪闚, dzia szturmowych i samochod闚 pancernych, a uszkodzono oko這 dwustu.

Po naszej stronie straty wynosi造 18000 poleg造ch (wraz z zaginionymi) oraz oko這 6500-7000 ci篹ej rannych 穎軟ierzy Powstania. Tak wi璚 formacje niemieckie mia造 wi瘯sze straty w zabitych ni oddzia造 powsta鎍ze, co stanowi - wobec jaskrawej dysproporcji 鈔odk闚 walki - wymowny dow鏚 jako軼i wyszkolenia powsta鎍闚 chlubnie zreszt ocenianego w tajnym raporcie niemieckiego dow鏚cy garnizonu w Warszawie gen. Stahela.

Powstanie kosztowa這 jednak ponadto Warszaw i ca造 nar鏚 oko這 150000 zabitych po鈔鏚 ludno軼i cywilnej; w鈔鏚 nich co najmniej jedn trzeci stanowi造 ofiary bombardowa lotniczych, ponad 40000 m篹czyzn, kobiet i dzieci wymordowa造 na Woli oddzia造 Reinefartha, Dirlewangera i Schmidta, tysi帷e - w Alei Szucha - formacje policyjne podleg貫 Geiblowi i Hahnowi. Zbrodnie wi瘯szo軼i z nich nie zosta造 po dzi dzie ukarane.

Armia Krajowa wchodzi豉 formalnie od 1942 roku w sk豉d Polskich Si Zbrojnych walcz帷ych na r騜nych frontach i podlega豉 Naczelnemu Dow鏚ztwu w Londynie. Mimo to dopiero od 30 sierpnia 1944, w pi徠ym tygodniu Powstania, zdo豉no w wyniku usilnych zabieg闚 uzyska uznanie jej przez Wielk Brytani i Stany Zjednoczone za armi kombatanck. Wywar這 to niew徠pliwie pewien wp造w na traktowanie je鎍闚 dostaj帷ych si w r璚e niemieckie. Strona hitlerowska dopuszcza豉 si wprawdzie nadal licznych zbrodni wobec uczestnik闚 Powstania, jednak cz瘰totliwo嗆 ich we wrze郾iu 1944 wyra幡ie zmala豉. W praktyce Niemcy respektowa zacz瘭i prawa kombatanckie powsta鎍闚 dopiero przy kapitulacji Mokotowa (27 wrze郾ia), 皋liborza (30 wrze郾ia) i 字鏚mie軼ia (2 pa寮ziernika). Do niewoli niemieckiej dosta這 si wtedy 15378 powsta鎍闚, w tym 922 oficer闚 oraz oko這 2000 kobiet - 穎軟ierzy, 陰czniczek, sanitariuszek.

W czasie dw鏂h miesi璚y Powstania zniszczeniu uleg這 ok. 20% przedwojennego stanu zabudowy Warszawy, g堯wnie w wyniku barbarzy雟kiego podpalania ca造ch ulic. Po upadku Powstania, tj. mi璠zy 3 pa寮ziernika 1944 a 17 stycznia 1945 roku Niemcy wysadzili w powietrze lub spalili jeszcze ponad drugie tyle dom闚 (ok. 30% przedwojennego stanu zabudowy). Wbrew warunkom dopiero co podpisanego uk豉du kapitulacyjnego przewiduj帷ym uchronienie „przedmiot闚 o warto軼i artystycznej, kulturalnej i ko軼ielnej", a tak瞠 „zabezpieczenie dobra publicznego i prywatnego pozostaj帷ego w mie軼ie", spalono wtedy m.in. Bibliotek Krasi雟kich wraz z nagromadzonymi w niej bezcennymi zbiorami bibliotek: Za逝skich, Narodowej, Rapperswilskiej i Uniwersyteckiej; Archiwum Miejskie, Archiwum Akt Nowych, Bibliotek Publiczn m. Warszawy, wysadzono w powietrze mury katedry 安. Jana i ko軼io豉 OO. Jezuit闚 na ul. 安i皻oja雟kiej oraz Zamku Kr鏊ewskiego, pa豉c Bruhla, pa豉c Saski, wiele innych jeszcze budowli zabytkowych, pomnik闚, dzie kultury polskiej i europejskiej.

Wiemy dobrze, ile energii narodowej, 鈔odk闚 materialnych, trudu i ci篹kich wyrzecze ca貫go spo貫cze雟twa trzeba by這, aby d德ign望 z gruz闚 to, co w Warszawie i w ca貫j Polsce zniszczy豉 wojna. Niema造 udzia w dziele odbudowy przypada ci篹ko do鈍iadczonemu pokoleniu uczestnik闚 Powstania, kt鏎e dzi ju swym dzieciom wpaja poczucie warto軼i, w imi kt鏎ych tak, a nie inn drog obra這 przed laty. Pokolenia, w stosunku do kt鏎ego ca趾owit aktualno嗆 zachowa造 s這wa opublikowane w jednym z powsta鎍zych dziennik闚 z my郵 o poleg造ch i o 篡wych:

„Na wieczny spok鎩, na tytu do chwa造, na pomnik imienny lub bezimienny - zas逝篡li ci, kt鏎zy odeszli. Ale tych, kt鏎zy pozostan czeka ci庵 dalszy, codzienna walka i wyt篹ona praca, wysi貫k mniej efektowny i na pewno dla m這dych znacznie trudniejszy. Po okresie burzenia i zemsty - budowa i tw鏎czo嗆, kt鏎 musi cechowa ten sam hart wewn皻rzny, ten sam up鏎 w d捫eniu do celu. Dobudowa, wzbogaci samego siebie o nowe warto軼i „pokojowe" i konstruktywne, sta si pe軟owarto軼iowym cz這wiekiem i jak najbardziej u篡tecznym cz這nkiem spo貫cze雟twa -- oto nakazy na jutro”. („Barykada Powi郵a", 30 sierpnia 1944)

czwartek, 19 lipca 2007, wbartoszewski

Polecane wpisy