© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2017
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Powstanie Warszawskie (I)

„Tygodnik Powszechny" (Krak闚)

Nr 31 / 2. 08. 1964 r.

„Mamy w tym kraju jeden punkt, z kt鏎ego pochodzi wszystko z這: to Warszawa. Gdyby鄉y nie mieli Warszawy w Generalnym Gubernatorstwie, nie mieliby鄉y 4/5 trudno軼i, z kt鏎ymi musimy walczy. Warszawa jest i pozostanie ogniskiem zam皻u, punktem, z kt鏎ego rozprzestrzenia si niepok鎩 w tym kraju" – m闚i w grudniu 1943 roku Hans Frank. W ci庵u niewielu miesi璚y 篡cie potwierdzi這 w pe軟i ten s康 hitlerowskiego namiestnika w Polsce.

1 sierpnia 1944 roku w Warszawie, g堯wnym o鈔odku ruchu niepodleg這軼iowego, wybuch這 powstanie zbrojne, kt鏎e zwi您a這 znaczne si造 niemieckie na okres przesz這 dw鏂h miesi璚y i st逝mione zosta這 ostatecznie dopiero 2 pa寮ziernika 1944 r.

Od Powstania Warszawskiego up造n窸o dwadzie軼ia lat. Okres to mo瞠 zbyt kr鏒ki dla sformu這wania w pe軟i bezstronnego s康u historycznego, wolnego od nami皻no軼i politycznych, tym bardziej, 瞠 zaledwie w ostatnich kilku latach uzyskali鄉y nieco szerszy wgl康 w dokumentacj problemu. Na podstawie dost瘼nych 廝鏚e polskich i niemieckich oraz og這szonych dotychczas opracowa syntetycznych i przyczynk闚 pami皻nikarskich nasuwa si jednak kilka stwierdze dotycz帷ych moralnych i materialnych aspekt闚 Powstania Warszawskiego, chyba godnych odnotowania z okazji przypadaj帷ej rocznicy.

Powstanie Warszawskie by這 j e d y n y m w okupowanej przez Niemc闚 Europie dzia豉niem wojskowym ruchu oporu o tak wielkim nat篹eniu i zasi璕u. Dyktowane podobn intencj uwolnienia w豉snymi si豉mi stolicy kraju akcje powsta鎍ze w Pary簑 (w sierpniu 1944) i w Pradze czeskiej (w kwietniu 1945) nie mog by z nim por闚nywane ani pod wzgl璠em powszechno軼i, ani d逝gotrwa這軼i i nat篹enia walki, a w konsekwencji i strat obu stron walcz帷ych.

Intencj og馧u uczestnik闚 Powstania Warszawskiego by這 wzi璚ie udzia逝 w akcji z broni w r瘯u przeciwko okupantowi oczekiwanej od pi璚iu lat, a 廝鏚貫m godnej podziwu si造 moralnej m這dzie篡 powsta鎍zej - g喚bokie prze鈍iadczenie o konieczno軼i podj璚ia walki w Warszawie, jako walki o wolno嗆. Wi瘯szo嗆 uczestnik闚 Powstania urodzona ju w Polsce niepodleg貫j, wychowana by豉 w wielkim poszanowaniu tradycji niepodleg這軼iowych i powsta鎍zych.

Powstanie Warszawskie by這 przygotowane i kierowane przez dow鏚ztwo Armii Krajowej. Aspekty polityczne podj皻ej decyzji powsta鎍zej sta造 si p騧niej przedmiotem tragicznych kontrowersji i bardzo surowych krytyk. Sprawa odpowiedzialno軼i moralnej za los stolicy - o鈔odka duchowego narodu - jest do dzi problemem bolesnym. Powstanie jednak raz wywo豉ne, sta這 si spraw og馧u i - co wi璚ej - uzyska這 podstaw spo貫czn szersz ni kt鏎ekolwiek z dotychczasowych powsta polskich.

Przy陰czyli si do niego r闚nie ci, kt鏎zy byli przeciwni b康 to samej koncepcji powstania, b康 to jego kierownictwu, m.in. grupa znajduj帷ych si w Warszawie cz這nk闚 AL i PPR. „畝dne jeszcze z powsta, jakich widowni by豉 Warszawa, nie mia這 tak jednolitego poparcia ca貫go spo貫cze雟twa, nigdy jeszcze w historii has這 »zgin望 lub zwyci篹y« nie by這 tak realnym programem" - stwierdza autor artyku逝 pt. Powsta鎍za mobilizacja, og這szonego 27 sierpnia 1944 r. w pi鄉ie „Armia Ludowa" (nr 25). Identyczne niemal wypowiedzi znajdujemy w 闚czesnej prasie AK i w prasie stronnictw politycznych udzielaj帷ych Powstaniu poparcia.

W toku Powstania Warszawskiego solidarno嗆 ludzi osi庵a豉 cz瘰tokro formy prawdziwego braterstwa, a r騜nice pogl康闚 odgrywa造 stosunkowo nik陰 rol. W wolnych cz窷ciach miasta spo貫cze雟two dawa這 po pi璚iu latach okupacji dobitny wyraz swemu demokratyzmowi i dojrza這軼i politycznej. Do charakterystycznych zjawisk 篡cia publicznego w ci庵u tych dw鏂h miesi璚y nale瘸這 m.in. zupe軟e nieskr瘼owanie w wyra瘸niu my郵i i pogl康闚 na 豉mach prasy powsta鎍zej wszelkich kierunk闚.

Powstanie zamierzone na okres 2-3 dni trwa這 faktycznie 63 dni. Ten fakt, zdumiewaj帷y fachowc闚 wojskowych, przypisa trzeba przede wszystkim wyj徠kowemu napi璚iu patriotyzmu i po鈍i璚enia 穎軟ierzy i ludno軼i. Zwracaj na to z uznaniem uwag nawet historycy najsurowiej oceniaj帷y Powstanie. Jerzy Kirchmayer pisze: „Bohaterstwo, ofiarno嗆 i zaci皻o嗆 powsta鎍闚 s najwi瘯szym w naszej historii przejawem walki o wolno嗆 jako warto軼i wy窺zej ni 篡cie ludzkie, kalectwo i wszystkie dobra materialne. By這by ci篹kim b喚dem nie docenia, a co gorsze od瞠- gnywa si od takich warto軼i duchowych".

Strona niemiecka ocenia豉 otwarcie b鎩 w Warszawie jako „walk najbardziej za瘸rt spo鈔鏚 prowadzonych od pocz徠ku wojny", r闚nie ci篹k „jak walka uliczna o Stalingrad" (Himmler do genera堯w niemieckich, 21 IX 1944), podkre郵aj帷, 瞠 „gdyby 穎軟ierze niemieccy nie wprowadzili do walki w Warszawie absolutnie wszystkich 鈔odk闚, jakie maj do dyspozycji - walka by豉by beznadziejna" (radio niemieckie, 30 IX 1944); gen. von dem Bach, dowodz帷y si豉mi niemieckimi zwalczaj帷ymi powstanie, tak oto oceni wp造w akcji powsta鎍zej na dzia豉lno嗆 bojow armii niemieckiej na odcinku frontu Warszawy:

A. Pod wzgl璠em materialnym. Ruchy wojsk zwi您ane z frontem i dow霩 musia造 by przestawione na drog okr篹n, co zwi瘯szy這 odleg這嗆 i niepotrzebne zu篡cie tak cennego paliwa. Zwi您anie kilku pu趾闚 i silnych jednostek artylerii, kt鏎e zosta造 wyci庵ni皻e z walki z frontu praskiego, wreszcie zwi您anie jednej z najlepszych dywizji pancernych, kt鏎ych na froncie brakowa這, co najmniej na 14 dni, utrata z powodu po瘸ru czy zdobycia przez powsta鎍闚 bardzo wa積ych magazyn闚 mundurowych i 篡wno軼iowych, a wreszcie utrata wszystkich wojskowych warsztat闚 reperacyjnych i jednostek zaopatrzenia, kt鏎e byty nie do zast徙ienia.

B. Pod wzgl璠em moralnym. Moralny wp造w powstania na 穎軟ierzy nie mo瞠 by nie doceniany. Walcz帷e na wsch鏚 od Pragi wojska czu造 si stale zagro穎ne na ty豉ch przez powstanie. Mo積a by這 obawia si wybuchu powstania na Pradze. Przede wszystkim za wojska frontowe, ju silnie pobite, czu造 zagro穎n sw drog odwrotu na zach鏚 wobec spodziewanego wielkiego natarcia rosyjskiego. Temu poczuciu niepewno軼i mo積a przypisa fakt 瞠 Praga tak niespodzianie zosta豉 stracona przy ataku Rosjan, kt鏎y nast徙i p騧niej, poniewa wojska d捫y造 tylko do osi庵ni璚ia znajduj帷ych si jeszcze na p馧noc od Warszawy most闚 przez pospieszny odwr鏒.

Ci庵 dalszy – cz窷 II

czwartek, 19 lipca 2007, wbartoszewski

Polecane wpisy