© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2017
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Moralno-historyczne warto軼i Powstania Warszawskiego (I)

Nieautoryzowany fragment wyk豉du wyg這szonego jesieni 1980 roku w Akademickim Ko軼iele 00. Dominikan闚 w Poznaniu i og這szonego nast瘼nie pt. „Rozwa瘸nia o Powstaniu Warszawskim" w drugim obiegu.

Pozwol sobie przywo豉 wyra穎n w pobliskiej Kruszwicy przed dziesi璚iu laty, we wrze郾iu, opini Ksi璠za Kardyna豉 Wyszy雟kiego, kt鏎y m闚i帷 o stosunku Ko軼io豉 do dziej闚 Narodu zwr鏂i uwag, 瞠:

...okruchy dziej闚 narodu s moc jego ducha, trzeba wi璚 podawa m這demu pokoleniu to po篡wienie, aby nar鏚 nie zatraci zwi您ku z dziejami. Nar鏚 bez dziej闚, bez historii, bez przesz這軼i staje si wkr鏒ce narodem bez ziemi, narodem bezdomnym, bez przysz這軼i [...]. Ci, kt鏎zy godz w dzieje, czarne nazywaj bia造m, godz w byt narodu.

To samo mo積a by odnie嗆 do k豉mstw i przemilcze, 獞ier-prawd i p馧-prawd, manipulowania umys豉mi, uczuciami, nastrojami, a pewne zagadnienia najnowszych dziej闚 Polski nie by造 wolne od r騜nych tego rodzaju zabieg闚.

Najpierw by造 pierwsze powojenne lata, dos這wnie pierwsze dwa, trzy lata, kiedy t瘼iono 皋軟ierzy AK. Potem przysz造 jednak lata, kt鏎e trwa造 a do tzw. "polskiego pa寮ziernika", kiedy zbieranie si na cmentarzu wojskowym w Warszawie na grobach powsta鎍闚 by這 aktem podejrzanym. W krzakach przewijali si ludzie fotografuj帷y, a nawet filmuj帷y tych, kt鏎zy przychodzili na groby swoich najbli窺zych czy bliskich, przyjaci馧 czy koleg闚, pr鏏owano zastrasza, utrudnia spe軟ienie jednego z najbardziej podstawowych obowi您k闚 chrze軼ijanina, b璠帷ego nawykiem dla cz這wieka wychowanego w tym kr璕u kultury - oddawanie czci pami璚i zmar造ch, poszanowanie pami璚i narodu.

Po roku 1955-56 nast徙i豉 cz窷ciowa „rehabilitacja". O Powstaniu Warszawskim znowu mo積a by這 nieco m闚i, nieco pisa; z ograniczeniami cenzuralnymi dopuszczano r騜ne wypowiedzi. Sam korzysta貫m z tej wolno軼i, publikuj帷 w granicach mo磧iwo軼i na 豉mach Tygodnika Powszechnego szereg przyczynk闚. Ale prawie 瘸den z nich nie ukaza si w tre軼i integralnej, zwi您anej z moim zamiarem. Musia貫m za ka盥ym razem, podobnie jak i inni ludzie, wywa瘸 w swoim sumieniu, czy zgoda na opublikowanie czego niepe軟ego jest mniejszym z貫m ni ca趾owite milczenie, czy jest ju z貫m, kt鏎ego nie mog przyj望 i rezygnowa z publikowania. W niekt鏎ych przypadkach zapada造 takie, w drugich inne rozstrzygni璚ia.

W ostatnich latach jeste鄉y 鈍iadkami nader osobliwego zjawiska. Mianowicie nast瘼uje jak gdyby kontrofensywa po陰czona z manipulowaniem. W豉軼iwie nie wiadomo ju, kto to Powstanie Warszawskie zrobi (no, niby my, „lud").

W jego rocznic ukazuj si afisze z kotwic. Odebrano ostatni rzecz, kt鏎a by豉 nam bliska, droga, a mo瞠 nawet w pami璚i i sentymentach wielu ludzi niemal 鈍i皻a - upa雟twowiono j. To mog這 zada powa積y cios Powstaniu Warszawskiemu w 鈍iadomo軼i spo貫cze雟twa, ale i t pr鏏 spo貫cze雟two wytrzyma這. I kiedy dorocznie w dniu 1 sierpnia milknie odg這s werbli, b瑿n闚 i tr帳, kt鏎e towarzysz uroczysto軼iom oficjalnym na cmentarzu warszawskim, gdzie le篡 znaczna cz窷 poleg造ch powsta鎍闚, zaczynaj nap造wa na cmentarz tysi帷e, dziesi徠ki tysi璚y (w ci庵u dwu dni - jak si szacuje – wi璚ej ni sto tysi璚y) ludzi, w ogromnej wi瘯szo軼i m這dych, kt鏎zy nie id tam na groby koleg闚: id tam z wolnego wyboru, 鈍iadcz帷 sw obecno軼i o opcji na rzecz warto軼i tradycji narodowej i niedawnej historii. I p這n nad cmentarzem wojskowym w Warszawie 鈍iat豉 zapalone wiernymi r瘯ami w takiej ilo軼i i wymiarach, 瞠 逝na unosi si nad p馧nocno-zachodni cz窷ci Warszawy, widoczna z nadlatuj帷ego samolotu, czy jad帷ego w tym kierunku - spoza Warszawy auta. ㄆna, kt鏎a wprowadza w zadziwienie ludzi nie鈍iadomych przyczyny.

To, 瞠 po trzydziestu kilku latach wytworzy豉 si w tym przekornym spo貫cze雟twie jaka konieczno嗆 obchodzenia, manifestowania tego wydarzenia, powinno, wydaje mi si, da nam niema這 do my郵enia.

Tak wi璚 od Powstania Warszawskiego up造n窸o 36 lat. Jest to w dziejach narodu okres niezbyt d逝gi, a w dziejach jednego ludzkiego pokolenia okres bardzo znaczny. Nie ma ju mi璠zy nami wi瘯szo軼i g堯wnych aktor闚 tego wielkiego, historycznego wydarzenia, nie 篡je ju - z nielicznymi wyj徠kami - wi瘯szo嗆 wy窺zych dow鏚c闚 i polityk闚, a najm這dsi nawet uczestnicy Powstania przeszli - no, powiedzmy to - w ostatni okres swego 篡cia, przekroczyli lat pi耩dziesi徠 kilka. Ale nawet my, 篡j帷y uczestnicy Powstania, 鈍iadkowie wydarze – cho Powstanie nigdy nie przestanie by dla nas jednym z wa積ych, a mo瞠 najwa積iejszych element闚 naszego 篡ciorysu, naszych osobistych prze篡 a tym bardziej nast瘼uj帷e po nas ju doros貫 i dojrza貫 p馧tora pokolenia, coraz bardziej widzimy Powstanie Warszawskie w perspektywie historii - jako jeden z bardzo wa積ych etap闚 na tej samej, bardzo trudnej drodze Polak闚 od ko鎍a XVIII wieku, kt鏎a prowadzi豉 przez Insurekcj Ko軼iuszkowsk, przez Legiony D帳rowskiego, przez Powstanie Listopadowe, przez Wiosn Lud闚, przez Powstanie Styczniowe, przez walki 1905 roku, w Powstaniach Wielkopolskim i 奸御kich i obronie Lwowa - zachodnich i wschodnich granic Rzeczypospolitej, przez obron Polski i Europy za Wis陰 w 1920 roku. Widzimy coraz bardziej to wydarzenie z 1944 roku jako jeszcze jedno podobne do tamtych polskie NIE wypowiadane wobec r騜nych kolejnych okupant闚, zaborc闚 i uzurpator闚 pragn帷ych ograniczy albo zniweczy nasz suwerenny byt narodowy.

Wiadomo, 瞠 do dzisiaj w豉軼iwie trwaj w pi鄉iennictwie historycznym r騜ne kontrowersje fachowe dotycz帷e okoliczno軼i wybuchu, szans polityczno-wojskowych czy metod dzia豉nia Powstania Styczniowego, mimo 瞠 od jego wybuchu up造n窸o lat sto kilkana軼ie. Wie o tym ka盥y, kto studiuje histori. Ale uprzytomnijmy sobie, 瞠 w pierwszych pokoleniach postyczniowych, w tym pokoleniu, do kt鏎ego nale瘸 J霩ef Pi連udski, Stefan 疾romski, Adam Strug, w tym pokoleniu, kt鏎e 篡這 w latach dziel帷ych upadek powstania 1863-64 roku i szubienice w Cytadeli od wydarze 1904-05 na ziemiach polskich, w tym pi耩dziesi璚ioleciu, jakie up造n窸o od z這瞠nia polskiego or篹a w 1864 do jego podniesienia w dniu 6 sierpnia 1914, problematyka skutk闚 spo貫cznych, gospodarczych, psychologicznych, a nade wszystko ideowych tamtych walk o niepodleg這嗆, obecna by豉 na co dzie na kartach najlepszych dzie literatury polskiej i w 篡ciu tysi璚y 鈍iadomych polskich rodzin. Dzisiaj, w innych przecie warunkach, gdy do szk馧 chodz ju wnuczki warszawskich powsta鎍闚 w 1944 roku, sprawa powstania jak wspomnia貫m - pozostaje wci捫 篡wa w my郵eniu m這dej generacji.

Ci庵 dalszy – cz窷 II

czwartek, 26 lipca 2007, wbartoszewski

Polecane wpisy