© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Moralno-historyczne warto軼i Powstania Warszawskiego (II)

Cz窷 II

Nie wygas這 zainteresowanie problematyk okoliczno軼i wybuchu i politycznych kulis闚 los闚 Powstania, cho rzetelne na鈍ietlenie tych problem闚 - zar闚no ze wzgl璠u na niedost瘼no嗆 wielu archiwali闚 z archiw闚 wielkich mocarstw, jak i na warunki subiektywne panuj帷e u nas - jest bardzo trudne. W ka盥ym razie odczucie spo貫czne zgodne jest tu z wypowiedzi Ojca 安i皻ego, Jana Paw豉 II o walce, w kt鏎ej Warszawa zosta豉 opuszczona przez sprzymierzone pot璕i. Coraz cz窷ciej jednak og馧 my郵帷ych ludzi, a nie badaczy specjalist闚, obraca si jak gdyby ku nadrz璠nemu problemowi trwa造ch moralno-historycznych warto軼i Powstania Warszawskiego jako wielkiego wydarzenia w dziejach Polski, jako jednego z symbolicznych ogniw walki o niepodleg這嗆 i suwerenno嗆 Polski. Z tej perspektywy nie najwa積iejsze wydaje si, 瞠 wiele ocen - jak dzi wiemy – dokonywanych w 1944 roku by這 mylnych albo niepe軟ych, lub 瞠 wr璚z nieprawid這wo rozumiano czy oceniano sytuacj mi璠zynarodow, uwarunkowan ju w grudniu 1943 roku podpisaniem uk豉du w Teheranie o podziale Europy na strefy wp造w闚; 瞠 w spos鏏 niepe軟y szacowano nastawienie polityczne aliant闚, stan gotowo軼i wojskowej, realne mo磧iwo軼i i zamiary dzia豉nia aliant闚 zachodnich, Zwi您ku Radzieckiego, a w pewnej mierze tak瞠 si造 strony niemieckiej. Oceniano przecie r闚nie niedoskonale, w spos鏏 w szczeg馧ach b喚dnych, mo磧iwo軼i podj璚ia walki w 1939 roku, a jednak obrona Warszawy we wrze郾iu 1939, kt鏎a nie mog豉 przynie嗆 - w tamtych warunkach politycznych i wojskowych - odmiany kampanii wojennej, uwa瘸na by豉 powszechnie - co uzna豉 nawet propaganda polityczna w Polsce Ludowej - za czyn nieodzowny i pozytywny. Rozmiar poniesionych w 1939 roku ofiar ludzkich i ofiar materialnych - jak na ten czas i na 闚czesne do鈍iadczenia znaczny - uznawano za ofiar bolesn, ale usprawiedliwion i zrozumia陰. Fakt, 瞠 stolica Polski jako pierwsza na 鈍iecie i jedyna stolica okupowanego kraju stawia豉 agresji i obl篹eniu bezpo鈔edni op鏎 do wyczerpania wszystkich mo磧iwo軼i w 1939 roku, sta si nie tylko 廝鏚貫m narodowej dumy - sta si zupe軟ie realnie 廝鏚貫m podtrzymania godno軼i w najtrudniejszych latach okupacji, a element psychologiczny podtrzymania godno軼i jest r闚nie wymierny, sprawdzalny i donios造, jak ka盥y inny realistycznie mierzony element wsparcia jakimi okoliczno軼iami okre郵onych dzia豉 i ludzi w okre郵onej sytuacji. W Warszawie tradycja ofiarnego i solidarnego dzia豉nia, m瘰twa i g喚bokiego przywi您ania do wolno軼i, zamanifestowana we wrze郾iu 1939 roku, by豉 篡wotna i owocowa豉 przez ca陰 wojn dzia豉niami ca貫go patriotycznego ruchu podziemnego Harcerstwa, Zwi您ku Walki Zbrojnej i Armii Krajowej, licznych organizacji spo貫cznych; owocowa豉 we wszystkim wskazuj帷 na odr瑿no嗆 zrodzon z tej tradycji. I s逝sznie pisa poeta w znanym powszechnie wierszu - mam na my郵i K. I. Ga販zy雟kiego - „w 鈔odek Warszawy sp造niemy w d馧 穎軟ierze Westerplatte" wskazuj帷 na dziedzictwo tej tradycji, tej obrony w warunkach walki podziemnej, na dziedzictwo niesienia wysoko sztandaru w obronie honoru, a tym samym dzia豉nia wychowawczego, a nie tylko wojskowego. I nie jest zapewne rzecz przypadku, 瞠 w ca貫j okupowanej Europie nie ma faktu por闚nywalnego do tego, kt鏎ego bohaterami stali si wszyscy warszawscy 砰dzi, podnosz帷 ogie buntu i bro w beznadziejnym starciu w kwietniu 1943 roku; „genius loci" - tradycja miejsca, atmosfera otoczenia - wszystko to odegra這 rol. 安iadomo嗆 cel闚 wojny i cel闚 walki toczonej z przemoc okupanta (a taka wsp鏊na 鈍iadomo嗆 - powszechna 鈍iadomo嗆 - by豉) sta豉 si jednym z podstawowych 廝鏚e si造 spo貫cze雟twa w tamtych latach. Walk o wolno嗆, o suwerenno嗆 pa雟twa, uto窺amiano w okupowanej Warszawie z walk o prawa ludzkie, o godno嗆 ka盥ego cz這wieka, o godno嗆 osobist. Straszliwe ci郾ienie terroru okupanta w latach masowych deportacji do oboz闚 koncentracyjnych, w latach egzekucji potajemnych, po kt鏎ych zosta造 ka逝瞠 krwi na bruku, pr鏏y poni瘸nia, poniewierania ludzi - to wszystko uwa瘸no za zjawisko przemijaj帷e. Powszechnie wierzono, 瞠 u kresu tego zjawiska przyjdzie otwarte, zbrojne, powszechne wyst徙ienie - osobisty udzia spo貫cze雟twa w odzyskaniu wolno軼i.

Ten specyficzny spos鏏 my郵enia i ten spos鏏 odczuwania dyktowa逕闚czas w hierarchii warto軼i zdecydowany odruch protestu, uznawanego za niezb璠ny bez wzgl璠u na realne seanse i konsekwencje, gdy przebra豉 si miara nieprawo軼i i zbrodni. W tym prote軼ie, w samej gotowo軼i do niego, zawiera這 si ogromne przywi您anie owej minionej generacji do imponderabili闚. Prawd jest, 瞠 decyzja o wybuchu Powstania podj皻a by豉 w niewielkim gronie ludzi przez konspiracyjne, legalne w豉dze polskiego pa雟twa podziemnego. Ale prawd jest r闚nie, 瞠 decyzja uprzedzona spontaniczn, solidarn, masow decyzj spo貫czn, decyzja stawienia jawnie oporu woli okupanta, decyzja r闚na rzuceniu r瘯awicy przez spo貫cze雟two bez 瘸dnych wezwa i bez 瘸dnych dyrektyw. Mianowicie: 27 lipca 1944 roku 闚czesny hitlerowski, nies豉wnej pami璚i gubernator Ludwik Fischer og這si przez megafony wezwanie - poparte potem plakatami do stawienia si nast瘼nego dnia, czyli 28 lipca 1944 roku, w sze軼iu punktach Warszawy stu tysi璚y m篹czyzn w wieku od 17 do 65 lat do przymusowych rob鏒 fortyfikacyjnych. A wiemy, 瞠 te, nonsensowne zreszt w praktyce, poczynania fortyfikacyjne prowadzone by造 w wielu punktach okupowanej Polski przez szereg miesi璚y, 瞠 mimo powszechnej przecie niech璚i do 鈍iadcze na rzecz wroga, ludzie - radzi nie radzi, boj帷 si konsekwencji, pod naciskiem - w tych robotach uczestniczyli. Ten zbiorowy, manifestacyjny bojkot spotka wtedy okupanta tylko w Warszawie. Logika wskazuje, 瞠 niew徠pliwie musia豚y on poci庵n望 za sob w nast瘼nych dniach konsekwencje.

Do nich nale瘸這by przede wszystkim: ca趾owita ewakuacja tak wrogo nastawionej ludno軼i z miasta i obr鏂enie w ten spos鏏 Warszawy w baz przyfrontow, czy twierdz. Zrealizowano to wszak potem w鈔鏚 ruin stolicy w pa寮zierniku, po Powstaniu.

Ci庵 dalszy – cz窷 III

czwartek, 26 lipca 2007, wbartoszewski

Polecane wpisy