© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2017
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Moralno-historyczne warto軼i Powstania Warszawskiego (III)

Cz窷 III

Nie ma do dzi sensownej odpowiedzi, czy wobec polityki hitlerowskiej i jej znanych regu dzia豉nia istnia豉 w og鏊e mo磧iwo嗆 zabezpieczenia miasta Warszawy i ludno軼i Warszawy przed zniszczeniem podyktowanym zbrodniczymi celami okupanta. Wiadomo jednak, 瞠 by這 nie do pomy郵enia zachowanie przez to milionowe niemal miasto, skupisko Polak闚, bierno軼i na linii frontu przez szereg miesi璚y. A wiadomo r闚nie, 瞠 front sta do 17 stycznia, a wi璚 od sierpnia jest to prawie p馧 roku! Jest czyst teori, utopijn politycznie i historycznie, aby Niemcy 軼ierpieli na bezpo鈔ednim swoim zapleczu, przy tocz帷ej si na linii Wis造 walce, Warszaw integraln, nienaruszon, naje穎n ukryt broni i dysz帷 ch璚i wzi璚ia odwetu na okupancie. Faktem jest, 瞠 kiedy Powstanie wybuch這, nawet niech皻ni Powstaniu komuni軼i polscy zmuszeni byli do przyznania w organie prasowym Armia Ludowa w numerze z 27 sierpnia 1944 roku, 瞠 „瘸dne jeszcze z powsta, kt鏎ych widowni by豉 Warszawa, nie mia這 tak jednolitego poparcia spo貫cze雟twa”. Po latach nieco przeredagowano t my郵, 瞠 mianowicie Powstanie by這 w og鏊e spraw spo貫cze雟twa, tak, jakby jakiekolwiek spo貫cze雟two mog這 zorganizowa si bez si kierowniczych, dow鏚czych i w prawie milionowym mie軼ie przez dziewi耩 tygodni trwa w zorganizowanym oporze z najrozmaitszymi s逝瘺ami, kt鏎e by造 niezb璠ne do funkcjonowania 篡cia. Przyw鏚cy Powstania Warszawskiego nale瞠li do uczestnik闚 walk o niepodleg這嗆 w konspiracji przed I wojn 鈍iatow i w czasie I wojny 鈍iatowej. Ludzie, kt鏎zy byli m這dzie鎍ami przed rokiem 1914 i w latach 1914-1920, mieli w chwili wybuchu Powstania Warszawskiego lat czterdzie軼i kilka, pi耩dziesi徠, pi耩dziesi徠 kilka. Walka o godno嗆 by豉 ich 篡ciorysem, a ogromna wi瘯szo嗆 uczestnik闚 Powstania, m這dzie, by豉 wychowana w niepodleg貫j Rzeczpospolitej Polskiej, w wielkim poszanowaniu patriotycznych tradycji niepodleg這軼iowych i powsta鎍zych, by豉 przywi您ana do wolno軼i i do suwerenno軼i jako do oczywistego elementu swojego osobistego 篡cia, swojego osobistego bytu, a w konsekwencji nigdy nie pogodzona z samym ju faktem okupacji, zbuntowana przeciw wszystkiemu, co sta這 si udzia貫m tej generacji w ci庵u tak straszliwego pi璚iolecia - od 1939 roku. W czasie wojny post瘼owa豉 za prawdziwa demokratyzacja opinii - autentyczna i oddolna; szeroki i coraz szerszy udzia m這dzie篡 robotniczej, m這dzie篡 rzemie郵niczej, m這dzie篡 ch這pskiej w podziemiu, w konspiracji wojskowej, w konspiracji politycznej, w konspiracji harcerskiej sprzyja upowszechnieniu si poj耩 wolno軼i, w kt鏎ych znak r闚no軼i stawiano mi璠zy gotowo軼i do ofiar i walki a prawem niepodleg貫go bytu. I w tym sensie Powstanie Warszawskie by這 wprawdzie zespo貫m dzia豉 militarnych, ale by這 te czym o wiele wi瘯szym. By這 uzewn皻rznieniem t瘰knot spo貫cznych, by這 uzewn皻rznieniem wiary og馧u.

Jeden z surowych krytyk闚 Powstania Warszawskiego, znany historyk wojskowo軼i, Jerzy Kirchmayer, uzna w kilkana軼ie lat po wojnie, przy - jak powiem - negatywnym nastawieniu do koncepcji Powstania, 瞠:

...bohaterstwo, ofiarno嗆 i zaci皻o嗆 powsta鎍闚 s najwi瘯szym w naszej historii przejawem walki o wolno嗆 jako warto軼i wy窺zej ni 篡cie ludzkie, kalectwo, wszystkie dobra materialne. By這by ci篹kim b喚dem nie docenia, a co gorsze od瞠gnywa si od takich warto軼i duchowych.

Takiego b喚du niedoceniania i od瞠gnywania si spo貫cze雟two polskie potrafi這 si - mimo nacisku lat dokuczliwych dolegliwo軼i - ustrzec przez ca貫 trzydziestolecie, a 穎軟ierze Powstania Warszawskiego - w 鈍iadomo軼i spo貫cze雟twa sukcesorzy i wsp馧tw鏎cy historii narodu - wpisali si w d逝gi ci庵 ofiar na rzecz lepszej przysz這軼i Polski, na rzecz przysz貫go zwyci瘰twa sprawiedliwo軼i dziejowej.

Istnieje kilka generalnych ocen Powstania Warszawskiego. [...]

Krytyka wychodzi, niekiedy bardzo ostra spod pi鏎 Polak闚. I tak Jerzy Kirchmayer uwa瘸 - generalnie rzecz bior帷, oczywi軼ie w pewnym skr鏂ie, 瞠 Powstanie Warszawskie by這 b喚dem, bo by這 nie na r瘯 polityce radzieckiej. A historyk polskiego pochodzenia, Brytyjczyk wychowany w brytyjskich uczelniach, Jan Ciechanowski w Londynie uwa瘸, 瞠 Powstanie by這 b喚dem, bo by這 nie na r瘯 polityce brytyjskiej. Nikt si nie zastanowi nad tym, 瞠 bez wzgl璠u na to z jakim szacunkiem, sympati czy tolerancj odnosiliby鄉y si do interes闚 r騜nych blok闚 i pa雟tw, mieli鄉y i mamy prawo prowadzenia w豉snej polityki, a nawet pope軟iania w豉snych b喚d闚. I kto powiedzia bardzo wnikliwie, 瞠 Powstanie Warszawskie, kto wie, czy nie na d逝gie lata, by這 ostatnim suwerennym aktem dawnej Rzeczypospolitej, decyzj samych Polak闚 podj皻 w interesie d逝gofalowej racji stanu Polski.

Mo積a zapyta, co to jest racja stanu i czy by這 to zgodne z racj stanu. Na to nie ma odpowiedzi w skr鏂ie uniwersalnej. Nie zawsze ci, kt鏎zy wchodzili w uk豉d kompromisowy bez walki, wyszli w og鏊nym rozrachunku dziejowym na tym lepiej ni ci, kt鏎zy podejmowali walk pozornie beznadziejn. A瞠by si璕n望 tylko do przyk豉d闚 z historii sprzed czterdziestu czy dwudziestu kilku lat - a wi璚 niew徠pliwie fakt闚 ju historycznych, a nie bie膨cych - pozostaje spraw otwart, czy s逝szniejsza by豉 droga, kt鏎 wybra豉 ma豉 Finlandia, broni帷 swej niepodleg這軼i w grudniu 1939 roku, czy s逝szniejsza by豉 droga, kt鏎 wybra造 Litwa, υtwa i Estonia ust瘼uj帷 bez walki? Konsekwencje s przecie r騜ne... Czy s逝szniejsza by豉 droga, kt鏎 wybrali W璕rzy w 1956 roku, kt鏎zy wcale nie najgorzej do dzi - w perspektywie, je郵i chodzi o mo磧iwo軼i samorz康no軼i - na swoich strasznych ofiarach, ci篹kiej, krwawej, zdawa這by si bezsensownej tragedii, wyszli?

Z perspektywy historyka widzi si wiele spraw inaczej, bo – niestety i wbrew naszym najg喚bszym odczuciom - z perspektywy historyka trzeba patrze nie w kategorii jednego pokolenia. My wszyscy chcemy patrze w kategorii naszego 篡cia, a historia patrzy w kategorii pokole, wielu generacji, nie jednej. I to trzeba bra pod uwag.

M闚i si nieraz, 瞠 Powstanie Warszawskie by這 wywo豉ne bez wkalkulowania mo磧iwo軼i udzielenia mu pomocy. Nie mog tu wchodzi w naje穎ne faktami i liczbami rozwa瘸nia szczeg馧owe. Faktem jest, 瞠 Powstanie Warszawskie by這 jedynym w okupowanej w闚czas przez Niemcy hitlerowskie Europie dzia豉niem wojskowym o tak wielkim nat篹eniu i zasi璕u, w kt鏎ym uczestniczy這 bezpo鈔ednio kilkadziesi徠 tysi璚y ludzi, a po鈔ednio kilkaset tysi璚y ludzi. Ale chocia dyktowane podobn intencj uwolnienia w豉snymi si豉mi stolicy kraju akcje powsta鎍ze w Pary簑 w sierpniu 1944 roku i Pradze czeskiej w kwietniu 1945 roku nie mog by, jak wiadomo, por闚nywane z Powstaniem Warszawskim ani pod wzgl璠em powszechno軼i, ani d逝gotrwa這軼i, ani nat篹enia walk, a w konsekwencji i strat obu stron walcz帷ych - to jednak w Pary簑 Francuzi spotkali si ze zmian strategicznych plan闚 ameryka雟kich i Amerykanie, kt鏎zy spiesznie zmierzali do opanowania Renu, zatrzymali si w swej akcji, a瞠by pom鏂 Pary穎wi i nigdy nie mieli za z貫 Francuzom, 瞠 chcieli na w豉sn r瘯 wyzwoli w豉sn stolic, cho to nie by這 z Amerykanami uzgodnione. A kiedy wybuch這 kr鏒kotrwa貫 i ma這 - na szcz窷cie dla Czech闚 - krwawe powstanie w Pradze czeskiej w kwietniu 1945 roku, odby si istny wy軼ig broni pancernej radzieckiej i ameryka雟kiej, kto pierwszy przyjedzie, by wyzwoli (w domy郵e opanowa) Prag. Tak wi璚 nie zagadnienie prawa czy „bezprawia" w decydowaniu o w豉snym losie, czy walki w豉snymi si豉mi o w豉sn stolic, ale konfiguracje du穎 bardziej skomplikowanej natury mog t逝maczy przyk豉danie innej miary do naszych praw, a innej miary do praw innych, walcz帷ych w gruncie rzeczy o to samo kraj闚.

Ci庵 dalszy – cz窷 IV

czwartek, 26 lipca 2007, wbartoszewski

Polecane wpisy

Komentarze
Go嗆: irpu, *.ip.xcore.pl
2011/07/31 19:46:58
Trudno to oceni wzrokiem osoby, kt鏎a nie mia豉 w tym udzia逝. Jedno jest pewne: bohatersko przelana krew powsta鎍闚 i cywil闚, jest cz窷ci naszej narodowej to窺amo軼i. Pytanie tylko, czy ci cywile (matki z dzie熤i itd.) tego chcia造. Nikt ich o zdanie nie pyta. Czy ci co decydowali, wierzyli, 瞠 wygraj? Bo je郵i nie, to po co to by這?
-
Go嗆: Bugiardo, *.dynamic.chello.pl
2012/09/02 20:09:31
Kirchmayer bez ogr鏚ek pisze, 瞠 powstanie nie mia造 najmniejszych szans powodzenia ju w momencie wydania decyzji o rozpocz璚iu powstania w Warszawie. G堯wn przyczyn by szereg karygodnych, wr璚z amatorskich b喚d闚 dow鏚ztwa AK w Warszawie i co najwa積iejsze praktyczny brak broni, co spowodowa這, 瞠 raptem 4% powsta鎍闚 w dniu 1 sierpnia o godzinie W mia這 jak kolwiek bro paln.