© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Odwaga europejskiego zjednoczenia (II)

"Gazeta Wyborcza" (Warszawa)

Nr 173 /26. 07. 2000 r.

Wyst徙ienie ministra W豉dys豉wa Bartoszewskiego w Centre For European Policy Studies w Brukseli 25 lipca 2000 [CI: DALSZY]

O now to窺amo嗆 europejsk

G喚bokie zmiany w konstrukcji europejskiej postulowane przez Fischera czy Chiraca musz dokonywa si w spos鏏 ewolucyjny. Tak zreszt proces jednoczenia kontynentu wyobra瘸li sobie ojcowie-za這篡ciele Wsp鏊not. Pos逝guj帷 si terminem ukutym przez Timothy Gartona Asha na okre郵enie procesu przemian w Europie 字odkowej i Wschodniej, Europa potrzebuje "refolucji", czyli rewolucji poprzez reformy. Do鈍iadczenie (...) uczy, i jednym z najtrudniejszych wyzwa stoj帷ych przed reformatorami jest umiej皻ne przekonanie obywateli do konieczno軼i procesu przemian. Politycy musz zatem znale潭 z這ty 鈔odek mi璠zy poczuciem historycznej odpowiedzialno軼i a logik dzia豉nia dora幡ego, kt鏎ej horyzont czasowy wyznaczaj najbli窺ze wybory parlamentarne.

Deklaracja Roberta Schumana odczytana pi耩dziesi徠 lat po jej publikacji dowodzi s逝szno軼i za這瞠 przyj皻ych przez ojc闚 zjednoczonej Europy, kt鏎zy powo逝j帷 do 篡cia Wsp鏊noty, starali si zachowa r闚nowag mi璠zy instytucjami tych瞠 Wsp鏊not a organami w豉dzy pa雟tw narodowych. U progu nowego tysi帷lecia pa雟two narodowe w Europie jest wci捫 trwa造m elementem rzeczywisto軼i politycznej - mimo nasilenia si takich zjawisk jak globalizacja, kt鏎e ograniczaj autonomi jego dzia豉nia. Czy zatem mo磧iwe jest po陰czenie - jak proponuje Fischer - tych pa雟tw narodowych w rzeczywist europejsk federacj? Odpowied brzmi: tak, o ile b璠 tego chcieli sami Europejczycy. Stwierdzenie to zilustrowa mo積a odniesieniem do historii powstania... pa雟tw narodowych na kontynencie! Nie by這 to bowiem li tylko wynikiem "woli w豉dzy" takich przyw鏚c闚 jak Bismarck czy Garibaldi, ale tak瞠 odzwierciedleniem stanu 鈍iadomo軼i cz這nk闚 narod闚 europejskich, ich poczucia przynale積o軼i do pewnej wsp鏊noty. Do czego prowadzi mo瞠 podniesienie zasady przynale積o軼i narodowej do rangi politycznego imperatywu, wiemy dzi doskonale - wiedzieli o tym tak瞠 ojcowie zjednoczonej Europy. Dlatego te, aby doprowadzi do ko鎍a ich dzie這, musimy nie tylko doko鎍zy proces zjednoczenia kontynentu, ale d捫y do wzmocnienia europejskiej to窺amo軼i obywateli, do wytworzenia nowego poczucia przynale積o軼i.

Nowe pokolenie europejskich lider闚 pozbawione jest historycznego do鈍iadczenia Schumana i Adenauera, kt鏎zy 鈍iadomi byli zagro瞠, jakie mog這by nie嗆 ze sob zaniechanie proces闚 integracyjnych w Europie; trawestuj帷 s這wa Helmuta Kohla, mo積a by to nazwa "豉sk p騧nego urodzenia". Wyzwanie rozszerzenia sk這ni ich by mo瞠 do powrotu do 廝鏚e integracji, nawet je郵i zagro瞠nia, jakie mog這by dzi przynie嗆 jego zaniechanie, s zupe軟ie inne ni w latach 50. Zagro瞠nia te symbolizuj konflikty lokalne i "zapomniane wojny" oraz coraz wyra幡iejsza obecno嗆 w 篡ciu politycznym zasady etnicznej.

Skutki poszerzenia UE powinni鄉y postrzega w kontek軼ie pytania o stan naszej jedno軼i politycznej. Szczeg鏊n wag ma kwestia europejskiej solidarno軼i, poniewa poszerzenie staje si wielkim testem europejskiej koncepcji integracji. Jak dalece Europa widzi siebie jako solidarn wsp鏊not i czy zdo豉 si w tej sprawie porozumie na nowo? Nie ulega w徠pliwo軼i, 瞠 nowi cz這nkowie Unii d逝go jeszcze b璠 dogania peleton obecnych cz這nk闚 pod wzgl璠em poziomu zamo積o軼i. Logika wsp鏊noty interes闚 za豉mie si, je瞠li dyskusja o kosztach integracji nowych cz這nk闚 zostanie zredukowana do interes闚 poszczeg鏊nych stron. (...) Dlatego Europa potrzebuje nowego, intensywnego poczucia solidarno軼i, 瞠by jej jedno嗆 nie rozbi豉 si o zbyt wielkie obci捫enia tych, kt鏎zy daj, lub o frustracje tych, kt鏎zy otrzymuj. (...) Nie ma innej drogi budowania trwa貫go pokoju ni redukowanie zap騧nie rozwojowych i redukowanie przestrzeni ub鏀twa. (...)

Si豉 warto軼i zamiast warto軼i si造

Europa sta si mo瞠 "eksporterem stabilno軼i", promuj帷 model demokratycznego pa雟twa prawa, poszanowanie podstawowych praw i wolno軼i oraz ide gospodarki rynkowej opartej na prawie w豉sno軼i i dialogu partner闚 spo貫cznych. Rozszerzenie UE o kraje Europy 字odkowej i Wschodniej, kt鏎e przyst瘼uj帷 do negocjacji akcesyjnych, zadeklarowa造 pe軟 akceptacj tego systemu warto軼i, pozwoli na wdro瞠nie go w geograficznych granicach kontynentu.

Realizacja przez UE funkcji czynnika stabilizuj帷ego w Europie i na 鈍iecie wymaga oczywi軼ie wzmocnienia obronnego wymiaru integracji europejskiej. UE wci捫 jeszcze nie pozby豉 si etykietki "gospodarczego olbrzyma i politycznego kar豉". S豉bo嗆 Europejczyk闚 ukaza豉 w ca貫j rozci庵這軼i wojna w Zatoce Perskiej i konflikty w krajach b. Jugos豉wii. Kierunki dzia豉nia wynikaj帷e z zapis闚 traktatu z Amsterdamu (perspektywa integracji UZE z UE, w陰czenie do traktatu tzw. zada petersburskich) i rozwini皻e w konkluzjach Rady Europejskiej w Kolonii w czerwcu 1999 r. i Helsinkach w grudniu 1999 r. wydaj si ambitne, lecz realistyczne. Kraje cz這nkowskie uzna造 bowiem wiod帷 rol Rady Bezpiecze雟twa ONZ oraz Sojuszu P馧nocnoatlantyckiego w 鈍iatowej i europejskiej polityce bezpiecze雟twa i jednocze郾ie potwierdzi造 swoje d捫enie do autonomii dzia豉nia w sferze militarnej z ewentualnym wykorzystaniem 鈔odk闚 i infrastruktury NATO. Powodzenie tego projektu wzmocni這by pozycj Unii na arenie mi璠zynarodowej i wype軟i這 tre軼i koncepcj Wsp鏊nej Polityki i Bezpiecze雟twa i Obrony. Mo瞠 ona mie tak瞠 znaczenie dla polityki wewn皻rznej, poniewa uwiarygodni UE w oczach jej obywateli. Dzia豉 tu ten sam mechanizm psychologiczny jak w przypadku si這wych atrybut闚 pa雟twa narodowego: silne pa雟two musi posiada sprawne si造 zbrojne.

Wizja i rzeczywisto嗆

Integracja zmienia豉 przez ostatnie czterdzie軼i lat oblicze Europy. Nadszed czas, by zmieni豉 tak瞠 siebie sam. Zesz這roczny kryzys wok馧 rezygnacji Komisji Europejskiej ods這ni s豉bo嗆 wewn皻rzn UE. 安iadomo嗆 tego kryzysu, kt鏎emu towarzyszy wyzwanie poszerzenia, jest okazj do stworzenia Unii na miar nowego wieku. Skorzystajmy w tym dziele z rady s造nnego francuskiego pisarza Alberta Camusa, kt鏎y powiedzia, 瞠 "Europa 篡je dzi瘯i swoim przeciwno軼iom, rozkwita dzi瘯i swoim r騜nicom (...) i stworzy豉 cywilizacj, od kt鏎ej zale篡 鈍iat, nawet je郵i j odrzuci". Dlatego, jak m闚i, nie wierzy w Europ zjednoczon pod pr璕ierzem jednej ideologii czy technokracji, kt鏎e nie bra造by pod uwag tych r騜nic. Troch technokratyzmu nie zaszkodzi - ju Max Weber udowodni, 瞠 biurokracja jest konieczna dla istnienia pa雟twa. Tak samo jest w przypadku UE. Problemem podstawowym jest jednak kwestia strategii, a w mniejszym stopniu 鈔odk闚.

Wizja, by nie sta豉 si utopi, musi przewidywa mo磧iwo嗆 urzeczywistnienia przyj皻ych w niej za這瞠. Nie istnieje metoda doskona豉 - wie o tym bardzo dobrze Joschka Fischer jako przedstawiciel niemieckiego pokolenia '68, kt鏎e dorasta這 w dobie "krytyki o鈍iecenia" dokonywanej przez takich my郵icieli jak Theodor Adorno i Max Horkheimer. Ale to w豉郾ie niedoskona這嗆 - a w豉軼iwie "niedoko鎍zono嗆" projektu europejskiego - jest 廝鏚貫m dynamizmu proces闚 zjednoczeniowych w Europie, kt鏎y mimo up造wu pi耩dziesi璚iu lat wci捫 istnieje i pozwala z ufno軼i patrze w przysz這嗆.

Skr鏒y pochodz od redakcji „GW”

czwartek, 16 listopada 2006, wbartoszewski

Polecane wpisy