© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Odwaga europejskiego zjednoczenia (I)

"Gazeta Wyborcza" (Warszawa)

Nr 173 / 26. 07. 2000 r.

Wyst徙ienie ministra W豉dys豉wa Bartoszewskiego w Centre For European Policy Studies w Brukseli 25 lipca 2000

Unia Europejska powinna realistycznie my郵e o poszerzeniu si do 30 cz這nk闚. Przysz造ch cz這nk闚 nale篡 wci庵n望 w debat o reformie wewn皻rznej. Europa potrzebuje "refolucji", czyli rewolucji poprzez reformy

Wyst瘼uj帷 przed Pa雟twem, chcia豚ym w陰czy si w nurt nowej debaty na temat przysz這軼i Europy, kt鏎 zapocz徠kowa豉 s造nna ju mowa Joschki Fischera na Uniwersytecie Humboldta. Jej kontynuacj by這 wyst徙ienie prezydenta Francji Jacques'a Chiraca w Bundestagu (...) Zamierzam nawi您a dzi do ich ducha i j瞛yka.

Perspektywy

W dyskusji o przysz這軼i Unii Europejskiej m闚i si na og馧 o dzia豉niach w najbli窺zych czterech-pi璚iu latach. Ta perspektywa wyznacza horyzont wa積ych dla przysz這軼i UE projekt闚, takich jak: akcesja nowych cz這nk闚, stworzenie funkcjonuj帷ej polityki bezpiecze雟twa i obrony, w陰czenie spo貫cze雟tw w proces "rewolucji informacyjnej" oraz podj璚ie gospodarczej rywalizacji globalnej przy utrzymaniu "europejskiego modelu spo貫cznego i gospodarczego".

O wiele trudniej jest m闚i o dalszej perspektywie, wychodz帷ej poza rok 2006. (...) Decyzje, kt鏎e podejmuje dzi, nie mog umniejsza jej potencja逝 w przysz這軼i. Argument ten staje si oczywisty, je郵i spojrzymy na pytanie o granice Europy, w tym liczb pa雟tw cz這nkowskich. Niezale積ie od tempa negocjacji akcesyjnych Unia powinna realistycznie my郵e o strukturach odpowiednich dla 30 cz這nk闚.

Nowy kszta速 przysz這軼i

Francuski historyk Fernand Braudel, badaj帷 dzieje Europy, zauwa篡, 瞠 鈍iatowe systemy gospodarcze posiadaj swoje centrum i peryferie. Zwykle by這 to miasto i obszar wok馧 niego; jak Wenecja czy Antwerpia. Centrum by這 najlepiej rozwini皻e i najbogatsze.

Zgodnie z t logik bogactwo i poziom rozwoju maleje w miar oddalania si od centrum. Naturalnym d捫eniem pa雟tw z dala od centrum jest przybli瘸nie si do niego, tak by w ko鎍u si w nim znale潭. (...) Unia powinna sta si biegunem przyci庵ania dla wszystkich pa雟tw, kt鏎e d捫 do zwi瘯szenia tempa rozwoju i nadrobienia zap騧nie cywilizacyjnych.

Obecne poszerzenie r騜ni si w znacznym stopniu od poprzednich. Jest jednak por闚nywalne z pocz徠kami integracji, kt鏎e doprowadzi造 do stworzenia Wsp鏊noty opartej na jednolitym systemie instytucjonalnym. To rozszerzenie, generuj帷e pytania o podobnej skali trudno軼i jak oryginalny projekt Wsp鏊not, stawia r闚nie wysokie wymagania wobec architekt闚 nowej Unii. I dobrze, 瞠 tak jest, bo Wsp鏊nota by豉 w swoim zamierzeniu wielkim przedsi瞝zi璚iem intelektualnym i moralnym. (...)

Pytanie o granice integracji to tak瞠 pytanie o kszta速 nowej, poszerzonej Unii, kt鏎y w spos鏏 symboliczny przedstawia wsp鏊na fotografia z Helsinek. D捫enie do "ostatecznej" reformy Unii jest przedsi瞝zi璚iem tyle szczytnym, co nierealistycznym, podobnie jak poszukiwanie kamienia filozoficznego. W kurcz帷ym si do rozmiar闚 globalnej wioski, ci庵le zmieniaj帷ym si 鈍iecie trudno bowiem wyobrazi sobie przyj璚ie instytucjonalnego ultima ratio, kt鏎y raz na zawsze nada豚y Unii kszta速 pozwalaj帷y jej stawi czo這 wszystkim wyzwaniom przysz這軼i. Nieuniknione jest zatem przyj璚ie koncepcji reformy krocz帷ej (...). Przysz造 traktat z Nicei powinien uregulowa kwestie pomini皻e lub niedostatecznie uregulowane w traktacie z Amsterdamu. Nast瘼na reforma instytucjonalna powinna nast徙i ju po rozszerzeniu UE i si璕n望 r闚nie spraw fundamentalnych, takich jak traktatowy status podstawowych praw i wolno軼i obywatelskich lub sugerowana przez Fischera "konstytucjonalizacja" traktat闚. Pozbawienie tych pa雟tw, kt鏎e w przewidywalnej przysz這軼i stan si cz這nkami UE, prawa g這su w dyskusji na ten temat by這by niew豉軼iwe z politycznego i z moralnego punktu widzenia; 鈍iadczy這by o braku zaufania obecnych cz這nk闚 Unii do przysz造ch partner闚. (...)

Wyzwanie awangardy

Jaki powinien by kierunek refleksji nad przysz這軼i Unii? Wspomniani ju politycy przedstawili szereg interesuj帷ych i nierzadko kontrowersyjnych propozycji, jednak ich g堯wnym przes豉niem wydaje si postulat szybszej integracji grupy zainteresowanych pa雟tw. O tym, 瞠 jest to wci捫 koncepcja awangardowa, 鈍iadczy fakt, 瞠 stosownych zapis闚 traktatu z Amsterdamu w ci庵u roku od jego wej軼ia w 篡cie ani razu nie zastosowano w praktyce. Stworzenie awangardy integracyjnej wymaga odwa積ej decyzji politycznej zar闚no wobec obywateli pa雟tw gotowych podj望 bli窺z wsp馧prac, jak i wobec pozosta造ch pa雟tw cz這nkowskich UE. Istnieje bowiem niebezpiecze雟two negatywnej, spo貫cznej i politycznej, percepcji bli窺zej wsp馧pracy. Obywatele mog obawia si rozszerzenia zakresu "wsp鏊nej suwerenno軼i" i rezygnacji ich w豉snego pa雟twa z kolejnej cz御tki narodowych prerogatyw. Pa雟twa pozostaj帷e poza "awangard" z kolei obawia si mog - rzeczywistej b康 pozornej - utraty statusu pe軟oprawnego cz這nka UE. Jak to bywa w 篡ciu publicznym, percepcja mo瞠 by wa積iejsza ni fakty.

Jaki stosunek do bli窺zej wsp馧pracy maj kandydaci do Unii? (...) W powszechnym odczuciu pierwsze reakcje - kraj闚 kandyduj帷ych - na berli雟k mow Fischera by造 co najmniej pow軼i庵liwe. Nie s one jednak generalnie sceptyczne (...). 毒鏚貫m nieporozumienia jest przemieszanie dw鏂h r騜nych dyskurs闚: obecnej debaty instytucjonalnej na forum Konferencji Mi璠zyrz康owej i dyskusji nad przysz這軼i Europy, rozpocz皻ej na nowo przez Fischera. Obydwa r騜ni si horyzontem czasowym i celami, kt鏎e sobie stawiaj. Celem obecnej Konferencji Mi璠zyrz康owej, kt鏎a ma si zako鎍zy w grudniu, jest zmiana traktat闚 umo磧iwiaj帷a rozszerzenie. Polskie stanowisko przedstawione w li軼ie min. Bronis豉wa Geremka do 闚czesnego przewodnicz帷ego Rady UE Jaime Gamy oraz w dokumencie "Konferencja Mi璠zyrz康owa - polski punkt widzenia" uwzgl璠nia這 ten horyzont czasowy i wspomniany wy瞠j cel Konferencji Mi璠zyrz康owej.

Jednym z najbardziej negatywnych do鈍iadcze 篡cia w systemie totalitarnym jest do鈍iadczenie uniformizacji kr瘼uj帷ej mo磧iwo軼i indywidualnego dzia豉nia. Trudno zatem oczekiwa, 瞠 to w豉郾ie Polska odmawia b璠zie innym cz這nkom rodziny narod闚 europejskich prawa do swobodnego rozwoju, kt鏎ego tempo i kierunek same sobie wyznacz. Chodzi jedynie o to, aby z jednej strony unikn望 wspomnianej ju negatywnej percepcji, z drugiej za - by nada bli窺zej wsp馧pracy namacalny wymiar. (...) Grupa kraj闚 chc帷ych tworzy awangard integracji musi by zawsze gotowa do rozszerzenia si o nowych cz這nk闚. Mechanizm bli窺zej wsp馧pracy nie mo瞠 s逝篡 wy陰czaniu nowych kraj闚 cz這nkowskich z niekt鏎ych dziedzin polityki wsp鏊notowej. (...) Dlatego te nale篡 przybli篡 ide bli窺zej wsp馧pracy szerszej publiczno軼i poprzez podj璚ie pr鏏y jej realizacji w tych dziedzinach polityki europejskiej, kt鏎e w oczach obywateli uchodz za priorytetowe.

Dziedzin tak jest np.: bezpiecze雟two wewn皻rzne, a szczeg鏊nie polityka migracyjna, zwalczanie narkotyk闚 i zorganizowanej przest瘼czo軼i czy wsp馧praca organ闚 軼igania i wymiaru sprawiedliwo軼i. Podniesienie kwestii bezpiecze雟twa wewn皻rznego do rangi priorytetu polityki integracyjnej w pocz徠kach nowego stulecia mo積a oczywi軼ie uzna za "ucieczk do przodu" i pr鏏 neutralizacji skrajnych nastroj闚 spo貫cznych, wykorzystywanych przez ekstremistyczne ugrupowania polityczne. Ten kierunek polityki imigracyjnej jest jednak znakiem czasu. (...)

J瞛yk i metoda

Wizja przysz這軼i przedstawiona przez Joschk Fischera mo瞠 sta si ofiar w豉snego sukcesu. Jego koncepcji nie spos鏏 bowiem opisa za pomoc utartej terminologii u篡wanej do opisu dotychczasowej rzeczywisto軼i politycznej w Europie. On sam przyznaje, 瞠 nie przychodzi mu do g這wy termin inny ni europejska federacja pa雟tw narodowych. Samo poj璚ie federacji wywo逝je rozbie積e konotacje. Jedni dopatruj si w niej niebezpiecze雟twa utworzenia europejskiego superpa雟twa, inni widz j przez pryzmat negatywnych do鈍iadcze historycznych.

Czy trudno嗆 w realizacji wizji Fischera le篡 zatem wy陰cznie w sferze lingwistycznej? Czy mo積a j przezwyci篹y wy陰cznie poprzez zmian etykietki? Z pewno軼i nie. Konieczne by這by tu zasadnicze przewarto軼iowanie porz康ku instytucjonalnego UE. (...)

Ci庵 dalszy – cz窷 II

czwartek, 16 listopada 2006, wbartoszewski

Polecane wpisy