© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2017
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Goj, polski minister, obywatel Izraela (II)

„Gazeta Wyborcza” (Warszawa)

Nr 110, 13. – 14. 05. 1995 r.

疾gota dla przyzwoitych

8 kwietnia 1941 roku zwolnili mnie z obozu z seps og鏊n, egzem, wszawic, czyrakami. Nie doszed貫m do dzi, dlaczego mnie zwolniono. Mo瞠 dlatego, 瞠 by貫m wcze郾iej pracownikiem PCK, kt鏎e upomnia這 si o mnie. Wtedy zwalniano troch ludzi, taki gest przed napa軼i na Sowiety.

Bartoszewski swoje do鈍iadczenia o鈍i璚imskie opowiedzia opiekuj帷ej si nim harcerce, kt鏎a - czego nie wiedzia - by豉 sekretark kierownika biura propagandy AK. W ten spos鏏 jego relacja by豉 pierwsz wydan w podziemiu relacj z O鈍i璚imia.

Chodzi na tajne komplety z polonistyki razem z Tadeuszem Gajcym. W 1942 r. zosta zaprzysi篹ony do AK. Pisa i redagowa pras podziemn, dzia豉 m.in. z Kazimierzem Moczarskim w Biurze Informacji i Propagandy AK, wsp馧organizowa dzia豉j帷 od 1942 r. Rad Pomocy 砰dom 疾gota. P騧niej bra udzia w powstaniu warszawskim.

- 疾gota to nie by豉 pomoc Polak闚 dla 砰d闚, to by豉 pierwsza w historii wsp鏊na akcja Polak闚 i 砰d闚. Pod這篡豉 podwaliny pod powojenn wsp馧prac przyzwoitych Polak闚 i przyzwoitych 砰d闚 - m闚i w Izraelu gor帷o oklaskiwany Bartoszewski.

Wykorzystajcie mnie!

Bartoszewski spotka si w Izraelu z prezydentem Ezerem Weizmanem, z premierem Icchakiem Rabinem, ministrem spraw zagranicznych Szimonem Peresem. Ale wcze郾iej - z prezydentem Uniwersytetu Hebrajskiego Hanoch Guttsreundem.

- Je瞠li chodzi o polityk zagraniczn - m闚i Bartoszewski - jeste鄉y proameryka雟cy, tak jak Izrael. Wymiana gospodarcza mog豉by by lepsza przy lepszym nastawieniu psychologicznym. Stosunkowo 豉two da impuls sprawom kulturalnym i naukowym. W Polsce teraz du穎 si pisze prac magisterskich, doktorskich o pisarzach 篡dowskich, o muzyce, malarstwie 砰d闚. Du穎 wi璚ej ni przed wojn. Ksi璕arnie s pe軟e uczciwych ksi捫ek o historii 砰d闚. A w Izraelu jeszcze niedawno wychodzi造 dwa polskie dzienniki, trzy polskie tygodniki. Dzi tego ju nie ma.

- Moja mama bez "Nowin Kuriera" do dzi nie mo瞠 si obej嗆 - odpowiada 鈍ietn polszczyzn prezydent Uniwersytetu Hebrajskiego.

- Jest du穎 mniejsze zainteresowanie Polsk w Izraelu ni odwrotnie, cho w Polsce 篡je tylu 砰d闚, ilu Polak闚 pracuje na czarno w Izraelu - m闚i Bartoszewski. - Czy mo積a sobie wyobrazi, 瞠 w przedwojennej Polsce przyjaciel 砰d闚, tak zaanga穎wany we wsp馧prac z nimi, zosta豚y ministrem? Musimy to wsp鏊nie wykorzysta. Lepszego ministra dla naszej wsp鏊nej sprawy nie znajdziecie.

Bartoszewski zapowiedzia, 瞠 powo豉 przy MSZ Instytut Kultury Polskiej w Izraelu. Prezydent uniwersytetu opowiada o inicjatywie powo豉nia katedry polonistyki na Uniwersytecie Hebrajskim. Strona izraelska znalaz豉 ju sponsora gotowego wy這篡 300 tys. dolar闚, ale potrzeba dwa razy wi璚ej.

Mnie 砰dzi wykupywali

Na spotkaniach i rozmowach Bartoszewski wyci庵a z r瘯awa kolejne przygody swego 篡cia.

W 1946 r. wst徙i do PSL Miko豉jczyka. Za這篡 te, mi璠zy innymi z Adolfem Bermanem, znanym 篡dowskim dzia豉czem konspiracyjnym okresu wojny, Lig do Walki z Rasizmem. - Ale wkr鏒ce dowiedzieli鄉y si od czynnik闚 rz康owych, 瞠 mo瞠my tylko zwalcza ameryka雟ki rasizm wobec Murzyn闚. To nas nie interesowa這.

Zosta aresztowany w 1946 r., dwa dni potem, gdy Stefan Korbo雟ki powo豉 go na szefa propagandy wyborczej PSL 鈔鏚mie軼ia Warszawy.

- W jednej z dyskusji, w kt鏎ej uczestniczyli鄉y - opowiada Izrael Gutman - kto powiedzia: 砰dzi wydawali nas w r璚e ludzi systemu radzieckiego. Wtedy wsta Bartoszewski: mnie nie wydawali, lecz wykupywali.

- Wyszed貫m po p馧tora roku z wi瞛ienia - opowiada mi Bartoszewski - dzi瘯i interwencjom Adolfa Bermana, kt鏎y zd捫y si za mn wstawi, zanim wyemigrowa.

Aresztowany ponownie w 1949 r. dosta na podstawie sfingowanych oskar瞠 osiem lat za szpiegostwo. Wypuszczono go na fali odwil篡 w 1955 r.

Od 1957 roku zwi您any z "Tygodnikiem Powszechnym". D逝goletni wsp馧pracownik Radia Wolna Europa, sekretarz PEN Clubu, wyk豉dowca KUL, przedsierpniowego, podziemnego Towarzystwa Kurs闚 Naukowych i niemieckich uniwersytet闚. Internowany w stanie wojennym, do niedawna ambasador w Austrii.

- Antoni S這nimski, m鎩 przyjaciel, po 1968 roku komentowa: Kiedy tak by這, 瞠 "jak bida, to do 砰da". A teraz "jak bida, to 砰dzi do Bartoszewskiego".

- Ju dawno umieszczono mnie w encyklopedii izraelsko-ameryka雟kiej - m闚i na jednym ze spotka. A w polskiej encyklopedii znalaz貫m si dopiero niedawno.

Ksi捫ka "Ten jest z ojczyzny mojej - Polacy z pomoc 砰dom 1939-1945" wydana w 1967 r., w kt鏎ej Bartoszewski i Zofia Lewin闚na umie軼ili setki relacji, sta豉 si wydarzeniem nie tylko ksi捫kowym. Podobnie jak ksi捫ki Bartoszewskiego o powstaniu warszawskim.

Gdy zostan ju weso造m emerytem

Gdy sk豉da we wtorek wizyt ksi璠zu rektorowi Domu Polskiego w Jerozolimie, a inni cz這nkowie delegacji pospieszali go, 瞠 ju pora na oficjalny lunch wydawany przez przewodnicz帷ego Knesetu, Bartoszewski si 瘸li: - Ja to bym chcia zje嗆 obiad u ksi璠za rektora. Policja izraelska czeka, na sygnale mnie przywo膨, odwo膨. Je瞠li w przysz造m roku nie b璠 ju ministrem, to zostan weso造m emerytem i na pewno tu przyjad.

Odwo逝je zapowiedziane obiady. Nagle 瞠gna si i wybiega, a biega tak szybko, jak m闚i. Na uroczystej kolacji, urz康zonej przez premiera, gdzie wed逝g protoko逝 mia m闚i pi耩 minut, opowiada 45 minut o swoim 篡ciu.

- Jak ko鎍zy貫m ambasadorowanie w Austrii - opowiada mi - ze strony austriackiej pad造 w obecno軼i ministra Skubiszewskiego liczne komplementy pod moim adresem, ale te sformu這wanie, 瞠 by貫m ambasadorem niekonwencjonalnym. I poczu貫m na sobie wzrok Skubiszewskiego, kt鏎y pewnie sobie my郵a, co ten Bartoszewski zn闚 przeskroba. A ja tylko m闚i貫m, co my郵 i co czuj.

O tym lepiej nie m闚i

Bartoszewski na ka盥e pytanie jest w stanie wyrzuci z siebie z pr璠ko軼i pistoletu maszynowego dowoln liczb s堯w. Ale odpowiada tylko na te pytania, na kt鏎e chce odpowiedzie. Nie spos鏏 go wyci庵n望 na rozmow na temat tekstu Zofii Kossak-Szczuckiej, sygnowanego przez katolicki Front Odrodzenia Polski, do kt鏎ego nale瘸. Bartoszewski w ksi捫ce "Warto by przyzwoitym" pisa: "Rozdzia 篡dowski w swoim 篡ciu zawdzi璚zam jednej ma貫j ulotce napisanej przez Zofi Kossak".

Dopiero prof. Jan B這雟ki w g這郾ym szkicu "Polak-katolik i katolik-Polak" przytoczy pierwszy raz tekst Zofii Kossak w ca這軼i. Obok dramatycznego przedstawienia sytuacji 砰d闚 i jednoznacznego stanowiska "protestujemy, kto z nami tego protestu nie popiera, nie jest katolikiem" s tam zdania, 瞠 砰dzi s i pozostan wrogami Polski, 瞠 nienawidz Polak闚 bardziej ni Niemc闚.

Zofia Kossak, u篡waj帷a jawnie antysemickich sformu這wa, z wielk ofiarno軼i i nara瞠niem bliskich ratowa豉 砰d闚. Bartoszewski by pod jej wp造wem, ale o tym fascynuj帷ym fenomenie w duchowo軼i polskiej nie chce dzi rozmawia.

Gdy m闚i profesorowi, 瞠 fakty wybiera troch "ku pokrzepieniu serc", 瞠 woli dokumentowa fakty pomocy ni oboj皻no軼i czy niech璚i Polak闚 wobec 砰d闚 w czasie drugiej wojny, Bartoszewski odpowiada: "Zawsze dokonujemy selekcji materia逝 i ja rzeczywi軼ie traktowa貫m pisarstwo historyczne jako rodzaj s逝瘺y spo貫cznej i narodowej".

Izrael Gutman m闚i: - To jest patriota. Kocha Polsk i m闚i rzeczy, kt鏎e nie zawsze s s逝szne. Czasem co przedstawi w r騜owych barwach. On by chcia, 瞠by tak by這, i sw鎩 pogl康 przedstawia jako pogl康 og鏊ny. Kiedy na seminarium w Oxfordzie powiedzia, 瞠 w czasie wojny polepszy造 si stosunki polsko-篡dowskie, bo istnia豉 solidarno嗆 ludzi prze郵adowanych. A ja m闚i貫m - prze郵adowania wywo逝j cz瘰to jeszcze wi瘯sze tarcia.

Ci庵 dalszy – cz窷 III

czwartek, 16 listopada 2006, wbartoszewski

Polecane wpisy