© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Goj, polski minister, obywatel Izraela (I)

„Gazeta Wyborcza” (Warszawa)

Nr 110, 13. – 14. 05. 1995 r.

Minister Bartoszewski przelecia przez Izrael jak huragan. Zwiastowa polsko-篡dowskie pojednanie, przyja潯, wybaczenie.

Jestem jedynym ministrem na 鈍iecie, kt鏎y jest honorowym obywatelem Izraela. Wasz ambasador w Wiedniu, jak si dowiedzia o mojej nominacji, powiedzia: "Nad Jordanem zdarzaj si cuda. Izrael nie istnieje jeszcze 50 lat, a ju ma naraz dw鏂h ministr闚 zagranicznych" - opowiada w czasie jednego ze spotka w Izraelu W豉dys豉w Bartoszewski.

Honorowe obywatelstwo Izraela dosta jako Sprawiedliwy W鈔鏚 Narod闚 安iata za pomoc 砰dom w czasie okupacji.

Bartoszewski podczas spotka w Izraelu form szanowni pa雟two szybko zamieni na drodzy przyjaciele. Albo wita rozm闚c s這wami: "Kazik poprawi貫 si, a ja schud貫m, bo mnie ten urz康 niszczy".

Niedaleko Nalewek

- Wyrasta貫m na granicy polskiej i 篡dowskiej cz窷ci miasta. M鎩 ojciec, urz璠nik bankowy, mia mieszkanie s逝瘺owe na Biela雟kiej, kilkaset metr闚 od Nalewek, niedaleko wielkiej synagogi na T這mackiem - opowiada Bartoszewski na 鈔odowym zje寮zie 篡dowskich weteran闚 wojny. - Bawi貫m si w Ogrodzie Krasi雟kich. Jedyny goj w鈔鏚 dzieci - uczy貫m si jak by mniejszo軼i. Nauczy貫m si jidisz. Moi rodzice nie byli filosemitami. Dopiero w czasie wojny dowiadywa貫m si, kto z przyjaci馧, kt鏎zy przychodzili do rodzic闚, by 砰dem. W moim domu si tym nie zajmowano. Wi璚 w czasie wojny trzeba by這 pomaga znajomym, potem znajomym znajomych i tak to si zacz窸o.

Na spotkaniu byli obecni delegaci z 40 kraj闚, ale gdy Bartoszewski i niekt鏎zy inni m闚cy m闚ili po polsku, nikt nie u篡wa s逝chawek. Najbardziej przykuwa豉 wzrok grupa weteran闚 Armii Czerwonej z zawieszonymi g瘰to orderami. Nale膨 oni do grupy naj鈍ie窺zej rosyjskiej emigracji. Przyjechali kilka lat temu z Uralu, Bia這rusi, Estonii, Litwy. Mieli ongi wysokie stanowiska w wojsku i w partii. "To ja wam wyzwoli貫m Legnic" - m闚i jeden z nich. "A ja sta貫m pod Warszaw" - m闚i drugi. Nie opodal nich siedzia 篡dowski weteran wojsk Andersa, lotnik z wpi皻ym krzy瞠m AK.

Bartoszewski przeciw stereotypom

"Niemcy wymy郵ili O鈍i璚im dla eksterminacji inteligencji polskiej. Potem dopiero postanowili go wykorzysta do zag豉dy 砰d闚. Na naszej ziemi zrobili cmentarz".

"Polacy nie utworzyli 瘸dnego legionu SS, nie utworzyli rz康u kolaboranckiego, jak to si dzia這 w innych krajach. Zdarzali si 這buzi. Ja wtedy by貫m z wami we wsp鏊nej 這dzi, bo szanta篡sta szanta穎wa 砰da, ale te rodzin polsk, kt鏎a mu pomaga豉. Polak闚, kt鏎zy by pomagali, nie by這 tak du穎, jakby si chcia這, ale nie tak ma這, jak si m闚i".

"Mamy 560 pos堯w i senator闚. Niekt鏎zy mi si podobaj, niekt鏎zy mniej, ale ani jeden nie zosta wybrany przy u篡ciu hase nacjonalistycznych i antysemickich. Inaczej ni w Austrii, Francji, we W這szech. W鈔鏚 38 mln Polak闚 s szowini軼i i antysemici, ale nie maj wp造wu na prawodawstwo i opini publiczn".

Bartoszewski w czasie ca貫j wizyty w Izraelu powtarza zdania, kt鏎e id w poprzek tutejszych stereotyp闚 o Polakach. I by uwa積ie s逝chany i gor帷o oklaskiwany.

- My sobie bardzo cenimy, 瞠 W豉dys豉w Bartoszewski w tych dniach przyjecha w豉郾ie do nas, 瞠 nie jest w Berlinie ani w Moskwie, tylko z nami - m闚i Izrael Gutman, dyrektor Mi璠zynarodowego Instytutu Yad Vashem. - W Izraelu nie ma dnia, 瞠by nie przyjecha jaki minister, szef rz康u, kr鏊. Ale jak przyje盥瘸 Bartoszewski, to ca趾iem co innego. On nale篡 w pewnym sensie do nas.

- Nikt nie mo瞠 uwa瘸 - m闚i Gutman - 瞠 zjednoczenie Niemiec nie by這 krokiem s逝sznym, ale Niemcy sta造 si teraz mocarstwem. Widzimy tam tendencj, by zatrze odpowiedzialno嗆 historyczn, by upowszechni przekonanie, 瞠 przecie wszyscy byli鄉y ofiarami tej wojny. Polacy i 砰dzi maj tu wsp鏊ny cel: nie zapomina.

M闚i Gutmanowi, i podobno nastroje antypolskie w Izraelu s silniejsze ni antyniemieckie. - Tak jest w rzeczywisto軼i - m闚i Gutman. W Polsce ju po wojnie by pogrom kielecki, potem rok 1968, a przed wojn by bardzo silny antysemityzm. Bzdur jest, 瞠 antysemityzm to cecha Polaka. Ale Niemcy po wojnie wiele zrobili w kierunku pojednania - wielu przyznawa這 si do winy, zapraszali do Niemiec, dawali odszkodowania. A mi璠zy Polakami i 砰dami wci捫 widz brak zaufania, trwa這嗆 stereotyp闚. Ale widz te, 瞠 jest lepiej. Ogromne zas逝gi ma w tym m鎩 przyjaciel prof. Bartoszewski. (- A jak Gutman zmieni si pod moim wp造wem! Niech pani poczyta jego teksty dzi i sprzed 15 lat - komentuje Bartoszewski).

Spacer po Warszawie

- Pozna貫m go w 1961 roku, gdy przyjecha貫m do Polski w sprawie procesu Eichmanna - opowiada Gutman o Bartoszewskim. - Powiedzia貫m mu: ja si tu urodzi貫m, w Warszawie, i chodz dzi po obcym mie軼ie. Niczego nie poznaj. Bartoszewski wzi掖 mnie na spacer i pokazywa: o tu s resztki szyn tramwajowych, ten dom tam sta. On jedyny by w stanie to o篡wi. Nikt jak on nie opisa tragedii 篡dowskiej jako integralnie zwi您anej z tragedi Polak闚. Do tej pory prowadzimy dysput na temat stosunk闚 polsko-篡dowskich. Pocz徠kowo to by這 bardzo trudne, teraz ju od trzech lat pracujemy razem w Mi璠zynarodowej Radzie O鈍i璚imskiej, kt鏎ej Bartoszewski jest przewodnicz帷ym.

Sami koszmarni Niemcy

- Przed wojn interesowa貫m si literatur niemieck, zdawa貫m matur z niemieckiego, a Niemc闚 nie zna貫m - opowiada Bartoszewski. - Spotka貫m tylko jednego. W sierpniu 1939 r. na obozie junackich hufc闚 pracy - maturzyst z Bydgoszczy. Nie lubili鄉y go. M闚i twardo, bezczelnie, cho trzeba przyzna, 瞠 z pewn godno軼i, 瞠 jest Niemcem.

Mia貫m 17 lat i zdan matur, chcia貫m si zajmowa weso造mi sprawami, a tu nagle bomby lec mi na g這w w moim rodzinnym mie軼ie. Od 1938 r. roczniki maturalne musia造 i嗆 do wojska na rok, do podchor捫闚ki. I to oni w豉郾ie, ci m這dzi, oddani Polsce podchor捫owie, ratowali s豉w armii. Ja by貫m nast瘼nym rocznikiem, kt鏎y nie zd捫y do podchor捫闚ki.

Bartoszewski z豉pany we wrze郾iu 1940 r. w niemieckiej 豉pance zosta wys豉ny do O鈍i璚imia.

- Pierwszych Niemc闚 pozna貫m jako za這g O鈍i璚imia. Zaraz po przyje寮zie wyci庵n瘭i jednego z nas, nauczyciela z Warszawy. Bili go, katowali, upad ca造 zakrwawiony. W moim domu nikt mnie nigdy nie uderzy i pierwszy raz w 篡ciu widzia貫m bitego cz這wieka. Sta這 nas wtedy na tym placu w O鈍i璚imiu pi耩 tysi璚y m篹czyzn i przypatrywali鄉y si temu. Nikt z nas nie zareagowa.

- S tacy, kt鏎zy prze篡li wojn i lubi opowiada, tak jak Andrzej Szczypiorski, 瞠 poznawali wtedy przyzwoitych Niemc闚. Ja pozna貫m samych koszmarnych - m闚i Bartoszewski, kt鏎y od lat 60. konsekwentnie przeciera szlaki polsko-niemieckiego pojednania. - W O鈍i璚imiu by kapo, niemiecki komunista. Rozmawia otwarcie z innymi wi篥niami Polakami, 瞠 Hitler przegra i zwyci篹y jego partia. M闚i: my pokierujemy wami, bo nasza partia jest bardziej do鈍iadczona. To by taki wi瞛ie jak my. M鏬 zaraz zgin望 zastrzelony czy od tyfusu, ale i tak si wywy窺za.

Ci庵 dalszy – cz窷 II

czwartek, 16 listopada 2006, wbartoszewski

Polecane wpisy