© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2017
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Opowie嗆 o trudnej drodze dziejowej (II)

[w:] „Odkry histori – zrozumie wolno嗆”

Muzeum Historii Polski, Warszawa 2006

Gdy mia貫m pi耩 lat, uczy貫m si historii na rze嬌ionych wizerunkach kr鏊闚, wyobra穎nych na kamienicy Pod Kr鏊ami znajduj帷ej si na warszawskiej ulicy Hipotecznej. Nie mo積a jednak pokaza historii kraju tylko przez w豉dc闚. Musz to by dzieje spo貫cze雟twa i jego kultury. Tak genialn, skr鏒ow wizj historii Polski stworzy Jan Matejko w swoich obrazach ukazuj帷ych jej kluczowe momenty: nie tylko bitw pod Grunwaldem, ho責 pruski, ale tak瞠 kazanie Skargi - napominanie Polak闚, aby nie marnotrawili otrzymanych d鏏r i byli obywatelami pa雟twa, s逝篡li ojczy幡ie. By這 wielu innych, cho nie ka盥y okres mia Grottger闚 czy Kossak闚.

Muzeum musi stara si ukaza t ci庵le post瘼uj帷 budow naszej cywilizacji i kultury. Ogromny post瘼 my郵i, nauki, kultury, nie tylko nauk 軼is造ch i nauk humanistycznych, w okresie burzliwego rozwoju my郵i europejskiej od o鈍iecenia do II wojny 鈍iatowej. Na tym tle pokazanie historii Polski to przede wszystkim pokazanie ci庵這軼i, to窺amo軼i i odr瑿no軼i kultury polskiej w powi您aniu z jej korzeniami.

Bo kultura polska przez Rzym czu豉 si zawsze zwi您ana z uniwersytetami w這skimi i francuskimi. Warto zwr鏂i uwag, 瞠 kiedy powstawa nasz pierwszy uniwersytet w 1364, to wyprzedzi on uniwersytety niemieckie w Heidelbergu (1385) i w Wiedniu (1365). Byli鄉y g喚boko osadzeni w 闚czesnej Europie chrze軼ija雟kiej. Nasze zakony, szko造, dzie豉 mi這sierdzia, wreszcie uczelnie sprawia造, 瞠 Polska by豉 powa積ym krajem chrze軼ija雟kim, jeszcze przed rozbiciem chrze軼ija雟twa w XV w.

Jedno嗆 my郵enia kulturowego wywodzi豉 si z tego, co by這 wynikiem ogromnej reformy - bo przyj璚ie chrze軼ija雟twa i odej軼ie od poga雟twa by這 dla Europy niewiarygodnym wstrz御em, prawdopodobnie nie mniejszym ni dzisiaj wchodzenie do UE. W豉dcy nagle kazali narodom oddawa cze嗆 nowemu dla nich Bogu i palili stare 鈍i徠ynie poga雟kich b鏀tw. Polska by豉 w awangardzie tych przemian i by豉 pa雟twem zakorzenionym w Europie w najlepszym tego s這wa znaczeniu. 皋na Mieszka II i matka Kazimierza Odnowiciela, Rycheza, spoczywa w katedrze w Kolonii. Europa nie patrzy豉 wtedy na siebie jak na podejrzliwie traktuj帷e si odr瑿ne plemiona czy narody, ale przy wszelkich perturbacjach szuka豉 wsp鏊nej, wiod帷ej Linii post瘼owania. O tym nie powinni zapomina tw鏎cy Muzeum.

Moim zdaniem Muzeum musi oczywi軼ie opowiada o czasach pierwszych Piast闚, ale przede wszystkim musi si bli瞠j przyjrze zjednoczeniu Polski dzielnicowej, Kazimierzowi Wielkiemu, Jagiellonom i procesowi prowadz帷emu od ko鎍a XIV wieku do unii Lubelskiej w 1569 roku. Wszystkiemu, co by這 w 闚czesnej Europie wyrazem porozumienia, rozwoju, umacniania 篡cia duchowego i umys這wego. Przedmiotem refleksji musi si sta fantastyczny rozw鎩 naszej kultury w z這tym wieku polskim - to jest wieku XVI. Widzimy to przecie do dzi w zabytkach kultury materialnej, ale i kultury duchowej.

Trzeba koniecznie pokaza wa積y dorobek Polski niepodleg貫j. Polacy, kt鏎zy s krytykantami - sami siebie krytykuj zbyt ostro - bardzo 豉two zapominaj i odrzucaj to, co by這 wielkie. Lata mi璠zywojenne daty nam nie tylko Centralny Okr璕 Przemys這wy i Gdyni, rozw鎩 przemys逝, kultury i nauki. One da造 wychowanie narodu zjednoczonego po raz pierwszy od siedmiu pokole w poczuciu przywi您ania do ojczyzny, do Polski. Mimo 瞠 Polska by豉 zamieszkana przez Polak闚 jedynie w dw鏂h trzecich, mimo 瞠 by豉 pa雟twem wielonarodowo軼iowym, a ogromna wi瘯szo嗆 z dwunastu milion闚 mniejszo軼i narodowych nie uto窺amia豉 si z my郵eniem dwudziestu dw鏂h i p馧 miliona Polak闚, II RP stan窸a w 1939 murem, bez wzgl璠u na r騜nic pogl康闚 politycznych, bez wzgl璠u na to, czy my郵a豉 w kategoriach konserwatywnych, narodowych, socjalistycznych - ca豉 stan窸a w obronie swej suwerenno軼i przeciw Hitlerowi. Musimy przypomnie, 瞠 Polska by豉 pierwszym krajem w Europie, kt鏎y powiedzia Hitlerowi: nie! Zap豉ci豉 za to nies造chanie wysok cen - cen nie tylko strat biologicznych wynikaj帷ych z samego przebiegu wojny, ale te ze szczeg鏊nej nienawi軼i do Polak闚, kt鏎ych hitlerowskie Niemcy traktowa造 w kategoriach podludzi.

Nie mo積a si dzi dziwi ranom i bliznom, kt鏎e trwa musz d逝瞠j nawet ni jedno pokolenie. W Muzeum te musimy si zmierzy z tym problemem. Dzi, gdy pytaj mnie politycy czy dziennikarze niemieccy, dlaczego Polska nie mo瞠 tak 豉two jak Francja porozumie si z Niemcami, odpowiadam, 瞠 Francuzi byli w Niemczech robotnikami i Lud幟i wolnymi, natomiast Polacy 篡li w obozach i dla Niemc闚 byli podlud幟i oznaczanymi Liter P. 砰dzi byli traktowani jak robactwo, a Polacy - jak podludzie. To trwa w 鈍iadomo軼i kulturowej. Nie mamy powodu, 瞠by mie mniejsze zaufanie do naszego narodu i do naszych racji ni np. tak bardzo zdruzgotani i moralnie okaleczeni Niemcy, kt鏎ym uda這 si po II wojnie 鈍iatowej wydoby z g喚bokiego kryzysu cywilizacyjnego.

Pami皻ajmy te o naszych bohaterach. Ka盥y woli mie w rodzinie bohatera, m璚zennika ni kata. Nikt ch皻nie nie wspomina dziadzia, za kt鏎ego przecie nie odpowiada, a kt鏎y zachowywa si amoralnie, a ka盥y ch皻nie wspomina kogo, o kim mo積a powiedzie, ze co zrobi dla spo貫czno軼i, cierpia, walczy. To jest ludzkie i to motywuje ludzi do szacunku dla warto軼i. Taki musi by duch Muzeum.

Oczywi軼ie Muzeum musi by obiektywne, musi pokazywa b喚dy i pod這軼i pope軟ione przez Polak闚. Niepodleg這嗆 Polski w XVIII w. nie by豉by przecie utracona w takim tempie i w taki spos鏏, gdyby Polak闚 takich jak tw鏎cy Konstytucji 3 Maja by這 du穎, du穎 wi璚ej. Nie twierdz, 瞠 inne narody by造 lepsze, ale mnie obchodzi przede wszystkim m鎩 nar鏚. To, jak on si odnajdowa i jak si dzisiaj odnajduje w Europie.

Jeste鄉y dziedzicami tysi帷letnich do鈍iadcze i musz by one pokazane w proporcjach odpowiednich do ich znaczenia dla naszego wsp馧czesnego my郵enia i formacji. Taka jest natura ludzka, 瞠 mo積a si jeszcze zastanawia nad m康ro軼i dziadk闚, ale nikt nie zastanawia si nad 篡ciem, b喚dami i osi庵ni璚iami praprapradziadk闚, poniewa niemo磧iwe jest obj璚ie tego wyobra幡i i wczucie si w ich sytuacj. Te proporcje wa積o軼i oczywi軼ie narzucaj pewne dysproporcje w obj皻o軼i przekazu muzealnego. Przekaz musi by szczeg鏊nie skoncentrowany na okresie od XVI do XX w., a okres wcze郾iejszy potraktowany powinien by jako czas budowy i umacniania si nowoczesnej pa雟twowo軼i polskiej.

Tak Niemiec, Anglik, jak i Francuz czy Izraelczyk odwo逝je si do kluczowych dla swego narodu wydarze, kt鏎e uformowa造 ten nar鏚 taki, jaki jest. Nas uformowa豉 konieczno嗆 przetrwania i rozwoju w bardzo trudnym po這瞠niu geopolitycznym, konieczno嗆 walki o warto軼i i o to, aby w og鏊e istnie. Od XVIII w. grozi nam bowiem los Serbo-ㄆ篡czan, kt鏎zy maj stare pie郾i, stroje, m闚i j瞛ykiem innym ni Niemcy. Dzi s sympatycznym reliktem tego, co by mog這, Z nas mog這 zosta tyle samo, gdyby nie sami Polacy, gdyby nie nasi wielcy pisarze, uczeni, przyw鏚cy, gdyby nie Traugutt i m璚zennicy powsta. Po ka盥ym powstaniu, o kt鏎e mo積a zapyta: czy to by這 potrzebne? - pozostawa造 dziesi徠ki lat pami璚i o tym fakcie, jako punkt odniesienia i my郵enia dla ca貫go narodu.

Mam wi璚 nadziej, 瞠 Muzeum stanie si miejscem prezentacji warto軼i, o kt鏎ych wspomina貫m, warto軼i ponadczasowych, kt鏎e trwaj w kulturze polskiej, trwaj w naszej historii i s trwa造m elementem my郵enia narodu o sobie.

鈔oda, 18 pa寮ziernika 2006, wbartoszewski

Polecane wpisy