© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2016
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Opowie嗆 o trudnej drodze dziejowej (I)

[w:] „Odkry histori – zrozumie wolno嗆”

Muzeum Historii Polski, Warszawa 2006

Widz potrzeb tworzenia Muzeum Historii Polski, mimo 瞠 posiadamy liczne ekspozycje po鈍i璚one naszej historii, widzianej za po鈔ednictwem wielkiego malarstwa historycznego, wydawnictw, wystaw, wielkich zabytk闚 architektury: roma雟kich, gotyckich, renesansowych 鈍i徠y, zamk闚, pa豉c闚, budowli i innych relikt闚 kultury materialnej, czy te przez nasz wielk literatur, od p騧nego 鈔edniowiecza i epoki Reja i Kochanowskiego a do Zbigniewa Herberta. Wielkie znaczenie dla zbiorowej pami璚i ma np. Muzeum Powstania Warszawskiego, ale to tylko jeden punkt, g堯wnie w historii Warszawy, a Polski w mniejszym stopniu. Musimy mie Muzeum Historii Polski, kt鏎e poka瞠 bardzo trudn drog dziejow kraju i poka瞠, jak na tle tych trudno軼i Polska wygl康a w Europie. My郵帷 o takim Muzeum, trzeba na Polsk spojrze z ufno軼i, optymizmem i zaryzykuj okre郵enie - z mi這軼i. Wprawdzie nie ka盥ego sta na mi這嗆, ale sta z pewno軼i na spojrzenie na swoj ojczyzn 篡czliwie, przyja幡ie, z otwarto軼i, cho bez naiwnego prze鈍iadczenia, 瞠 my, z Warszawy, Krakowa, Podhala, czy Podlasia, zmienimy Ludzko嗆, ale r闚nie bez biernej rezygnacji, przekonania, 瞠 niczego w historii zrobi nie mo瞠my. Ka盥y cz這wiek bowiem mo瞠 zrobi nies造chanie du穎 i tego ucz dzieje powszechne, a w szczeg鏊ny spos鏏 historia Polski od pocz徠ku.

Dla mnie inspiracj do zastanowienia nad obliczem naszej historii jest testament intelektualny wielkiego Polaka, Karola Wojty造 z Wadowic, kt鏎y uzna za niezb璠ne w ostatnich latach 篡cia po鈍i璚i swe rozmy郵ania sprawie pami璚i, to窺amo軼i i to窺amo軼i narodowej. Nie jest dzie貫m przypadku, 瞠 napisana w j瞛yku polskim ksi捫ka wydana w marcu 2005 - dos這wnie na trzy tygodnie przed 鄉ierci autora - Pami耩 i to窺amo嗆 w ogromnej cz窷ci zajmuje si problemami historii, patriotyzmu, ojczyzny, narodu, wreszcie zwi您k闚 narodu i kultury, ojczyzny w豉snej i wsp鏊noty ojczyzn europejskich. Ta ksi捫ka powinna by dla autor闚 scenariusza ka盥ego 'muzeum po鈍i璚onego historii Polski i narodu polskiego w Europie wa積ym przedmiotem namys逝. Wychodz帷 od zawartej w niej papieskiej refleksji, pragn掖bym wskaza kilka aspekt闚 dziej闚 ojczystych, o kt鏎ych tw鏎cy Muzeum koniecznie powinni pami皻a. Nie b璠zie to uporz康kowany program, lecz gar嗆 moich osobistych refleksji.

Jestem cz這wiekiem najstarszego 篡j帷ego pokolenia polskiego, tego samego, do kt鏎ego nale瘸 Jan Pawe II- Dziel z nim to samo widzenie 鈍iata otaczaj帷ego, zagro瞠, rado軼i, tego, co by這 wa積e w naszej kulturze- Nie jest przypadkiem, 瞠 Jan Pawe II, w m這do軼i uzdolniony student polonistyki, poeta, aktor podziemnego teatru, wyra瘸 wielkie przywi您anie do polskiej tradycji romantycznej, do warto軼i jakie wnie郵i romantycy, a p騧niej inni pisarze od Norwida do Wyspia雟kiego. Podzielam wi璚 opini, 瞠 ich my郵 okaza豉 si remedium na zagro瞠nie polskiej substancji narodowej, na zagro瞠nie kultury polskiej i powinna zyska stosowne miejsce w naszej refleksji nad dziejami ojczystymi. Oczywi軼ie dzieje Polski to tak瞠, cho nie wy陰cznie, dzieje zabor闚, uciemi篹enia i koszmarnych do鈍iadcze towarzysz帷ych trwaj帷emu przez pi耩dziesi徠 lat zniewoleniu i dzia豉niom deprawuj帷ym i rozk豉daj帷ym normaln substancj spo貫czn. Trwa貫 i nieszcz窷liwe skutki tego wszystkiego mog nam jeszcze towarzyszy przez wiele lat. Dopiero kilkana軼ie lat trwa nowy etap budowy naszej 鈍iadomo軼i i suwerenno軼i pa雟twowej i narodowej. Nigdy nie zaniechali鄉y, w elitach przynajmniej, my郵i o utrzymaniu to窺amo軼i. Szczeg鏊nie przyczynia si do tego Ko軼i馧, dzia豉j帷 jawnie czy p馧jawnie, a tak瞠 nieliczne, ale zdeterminowane grupy ludzi kultury, sztuki, nauki. Dzia豉li w tej sprawie tak瞠 Liczni cisi, nieraz nieznani, przyzwoici ludzie, kt鏎zy byli wierni, m闚i帷 symbolicznie. Bogu i ojczy幡ie, warto軼iom, jakie wynie郵i z tradycji w豉snych rodzin, miejscowo軼i, region闚. Na skutek tych wysi趾闚 mogli鄉y si 豉twiej wydosta ze zniewolenia ni niejeden nar鏚 europejski, dziel帷y z nami ten los. Jan Pawe II w odniesieniu do dziej闚 Europy u篡wa terminu «miara wyznaczona z逝». Z貫m jest dla niego 鄉iertelnie niebezpieczny hitleryzm, totalizm zagra瘸j帷y biologicznie ca造m narodom, a p騧niej komunizm sowiecki.

W tej samej ksi捫ce Jan Pawe II pisze o Polsce Jagiellon闚, o Polsce wielu narod闚, tolerancyjnej, 鈍iat貫j. Na jej dziedzictwo powo造wa si papie, por闚nuj帷 kiedy Uni Europejsk z Uni Lubelsk. Polska ju w wieku XVI mia豉 w swoim dorobku dobrowolnie przyj皻 uni wolnych narod闚. Polska, kt鏎a by豉 u progu XVIII w. pa雟twem maj帷ym oko這 miliona kilometr闚 kwadratowych powierzchni i oko這 pi璚iu milion闚 mieszka鎍闚, a wi璚 by豉 pa雟twem o ogromnym potencjale, jednym z najwi瘯szych pa雟tw Europy. Mimo to upad豉. My郵enie o historii Polski musi oczywi軼ie wskazywa 廝鏚豉 tego upadku. W moim przekonaniu 廝鏚貫m upadku byli na pewno agresywni s御iedzi, ale agresj umo磧iwi造 im r闚nie nasze w豉sne b喚dy: sk堯cenie, brak szacunku dla drugiego cz這wieka, egocentryczne dzia豉nia. Polska w epoce saskiej by豉 manipulowana politycznie przez si造 zewn皻rzne, wtedy lepiej od nas zorganizowane. Wolno嗆 szlachecka znalaz豉 sw鎩 ostatni wyraz w bardzo jak na tamte czasy nowoczesnej Konstytucji 3 Maja. By to ju jednak tylko pe貫n dobrej woli testament naj鈍iatlejszych Polak闚. Ten testament sta si inspiracj w latach podzia逝 i niewoli.

W tym okresie istnia造 zjawiska, o kt鏎ych nie mo瞠my zapomnie. Po pierwsze fenomenem jest sam fakt, 瞠 mimo rusyfikacji i germanizacji nar鏚 polski przetrwa 123 lata niewoli. Fenomenem historii Polski jest te istnienie Polski idealnej w sercach, umys豉ch, wyobra幡i Polak闚 przez kultur i warto軼i transcendentne. Ani Mickiewicz, ani S這wacki, Krasi雟ki, Norwid, Prus, Orzeszkowa ani Sienkiewicz nigdy nie byli obywatelami pa雟twa polskiego. Urodzili si i umarli jako obywatele pa雟tw zaborczych, a wnie郵i do historii kultury europejskiej i kultury polskiej niezwyk造 skarb, kt鏎y ludzie pokoleniami dziedziczyli i nie郵i w warunkach niewoli. By這 to mo磧iwe dzi瘯i prawie homogenicznej jedno軼i Polak闚 w obr瑿ie Ko軼io豉 katolickiego, tradycji oraz kulturze, kt鏎a owocowa豉 w najtrudniejszym dla Polski okresie dziej闚 wielkimi dzie豉mi odpowiadaj帷ymi poziomem najwi瘯szym dzie這m francuskim, niemieckim czy angielskim. Henryk Sienkiewicz, laureat literackiej Nagrody Nobla nie tylko pisa w j瞛yku nieistniej帷ego pa雟twa i zniewolonego narodu, Ale potrafi wp造n望 na my郵enie i gusta ca趾owicie odr瑿nych narodowo, wyznaniowe, kulturowo ludzi, kt鏎zy uznali go za jednego z wybitniejszych pisarzy tego czasu. Ta sama Polska dzi瘯i sile swojej kultury potrafi豉 wyda uczonych takiej miary, jak Maria Curie-Sk這dowska - jedyna kobieta, kt鏎a dwukrotnie otrzyma豉 Nagrod Nobla w dziedzinie chemii i fizyki. Polka stuprocentowa, kt鏎a sta豉 si najs豉wniejsz francusk uczon i jedyn kobiet, kt鏎a zosta豉 pochowana w paryskim Panteonie.

Ci庵 dalszy – cz窷 II

鈔oda, 18 pa寮ziernika 2006, wbartoszewski

Polecane wpisy