© W豉dys豉w Bartoszewski
Warszawa 2006-2017
All rights reserved

Administracja serwisu:
Mariusz Kubik

Stowarzyszenie Pracownik闚, Wsp馧pracownik闚 i Przyjaci馧 Rozg這郾i Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziora雟kiego

Stowarzyszenie RWE im. Jana Nowaka-Jeziora雟kiego / www.wolnaeuropa.pl



Materia造 - zdj璚ia, teksty, multimedia, elementy grafiki, zawarte na niniejszej stronie i jej podstronach chronione s prawem autorskim (na mocy: Dz. U. 1994 nr 24 poz. 83, Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych).


Blog > Komentarze do wpisu
Historia Jankiela Wiernika (II)

Miesi璚znik „Polska" (Warszawa)

Nr 8 / sierpie 1964 r.

* * *

Tymczasem Wiernik, ukrywaj帷 si w Warszawie, doczeka wybuchu powszechnego powstania przeciw Niemcom 1 sierpnia 1944 roku. Ten 56-letni ju w闚czas m篹czyzna nie pozosta bierny, wst徙i jako ochotnik do jednego z walcz帷ych oddzia堯w. W pierwszych miesi帷ach po wojnie z這篡 przed s康em w υdzi gdzie w闚czas mieszka, zeznanie o zbrodniach hitlerowskich w Treblince jako ich naoczny 鈍iadek. Wskaza w闚czas na swoj broszur, stwierdzaj帷 i tre嗆 tego dokumentu nie wymaga 瘸dnych uzupe軟ie. Zeznania Wiernika stanowi造 wa積y dow鏚 oskar瞠nia w przeprowadzonym w Polsce w 1947 roku procesie zbrodniarza wojennego Ludwika Fischera, hitlerowskiego gubernatora „Dystryktu Warszawskiego"; ob霩 w Treblince podlega mu administracyjnie Fischera skazano w Warszawie na 鄉ier, wyrok wykonano.

Reprint publikacji Jankiela Wiernika (Wyd. Rada Ochrony Pami璚i Walk i M璚ze雟twa, Warszawa 2003, ISBN 83-89474-00-X).

Latem 1961 roku Wiernik, zamieszka造 ju na stale w Izraelu, stan掖 przed S康em Okr璕owym w Jerozolimie, jako jeden ze 鈍iadk闚 oskar瞠nia w procesie Eichmanna.

- Mieszka pan w Riszon Le Zijon? - zapyta 鈍iadka prokurator generalny Gideon Hausner.

- Tak!

- Jest pan stolarzem?

- Tak, cie郵 - odpowiedzia Wiemik.

- Ile pan ma lat?

- 72 lata.

- Po wojnie zrobi pan makiet Treblinki, prawda?

- Tak, oto ona.

- Sk豉dam s康owi w charakterze dowodu fotografi tej makiety – o鈍iadczy prokurator generalny.

Wiernik wyja郾ia teraz wobec trybunatu, wobec ludob鎩cy Eichmanna i wobec zamar貫j ze zgrozy publiczno軼i wype軟iaj帷ej sal s康ow w Bejt Ham, przeznaczenie poszczeg鏊nych obiekt闚 odtworzonych na makiecie Treblinki.

* * *

10 maja 1964 roku, w dniu ods這ni璚ia na polach Treblinki monumentalnego pomnika-mauzoleum 800 000 zamordowanych ludzi, mo積a by這 dostrzec w gronie delegat闚 i go軼i przyby造ch do Polski z ca貫go 鈍iata bia這w這sego starca: Jankiel Wiernik oddawa ho責 pami璚i m璚zennik闚 obozu, w kt鏎ym przetrwa najtragiczniejszy rok swego 篡cia.

* * *

UZUPEΛIENIE (2003): Jankiel Wiernik w swym li軼ie z 20 stycznia 1960 roku, skierowanym z Izraela do prof. Bernarda Marka, 闚czesnego dyrektora 砰dowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, poda u軼i郵aj帷e informacje o pewnych okoliczno軼iach wydania broszury: „R瘯opis w dw鏂h egzemplarzach odda貫m jeden za po鈔ednictwem Inki i Marysi. Wydano [go] przez Komisj Koordynacyjn w Warszawie. (...) Drugi r瘯opis odda貫m «Miko豉jowi» (...) Przes豉ny do Londynu dotar natychmiast do Ameryki i wydany [zosta設 w ca這軼i w r騜nych j瞛ykach w roku 1944”.

Jankiel Wiernik wyemigrowa po wojnie z Polski do Szwecji, a stamt康 w 1949 roku do Izraela. Mieszka pocz徠kowo w mie軼ie Riszon le Zijon (Rishon le Zyyon), a potem w Kibucu im. Bohater闚 Getta (Lohamei Haghetaot) w Galilei, gdzie te zmar 7 grudnia 1972 roku. Wspomnian makiet obozu Treblinka II, prezentowan w trakcie procesu Eichmana, sporz康zi w 1959 roku, a wi璚 za stosunkowo 鈍ie瞠j pami璚i prze篡 sprzed lat pi皻nastu.

Inka - to Adina Blady-Szwajgier-安idowska, 陰czniczka 烙B (ur. 1915, zm. w υdzi w 1993 roku).

Marysia - Maria Sawicka, polska 陰czniczka 烙B (ur. 1905, zm. w υdzi w 1996 roku).

„Miko豉j" - dr praw Leon Feiner (ur. 1886, zm. 22 lutego 1945 r. w Lublinie), jeden z wybitnych dzia豉czy „Bundu", wiceprzewodnicz帷y Rady Pomocy 砰dom („疾gota"), pozostawa w bliskiej wsp馧pracy z polskim cywilnym podziemiem niepodleg這軼iowym.

Wymieniony w moim tek軼ie z roku 1964 prof. Jan Karski (Jan Kozielewski) zmar 13 lipca 2000 roku w Waszyngtonie.

Ksi捫ka Jankiela Wiernika „Rok w Treblince” ukaza豉 si po raz pierwszy jako druk konspiracyjny wiosn 1944 roku w Warszawie nak豉dem Komisji Koordynacyjnej 砰dowskiego Komitetu Narodowego i Bundu, za w przek豉dzie na j瞛yk angielski – Pt.: „A Year In Treblinka” – jeszcze w tym samym roku 1944 w Nowym Jorku nak豉dem American Representation of the General Jewish Workers Union of Poland. Reprint publikacji wyda豉 po latach (w 2003 r.) Rada Ochrony Pami璚i Walk i M璚ze雟twa w Warszawie. [Mariusz Kubik]

pi徠ek, 27 pa寮ziernika 2006, wbartoszewski

Polecane wpisy